Eldri fréttir 2008

Fjölskyldudagur síðasta sunnudag í aðventu

21. desember 2008

Boðið var uppá fjölbreytta og notalega afþreyingu fyrir alla fjölskylduna hér í Þjóðmenningarhúsinu síðasta sunnudaginn í aðventunni. Dagskráin var ókeypis og hófst kl. 14 með brúðuleiksýningu. Sögusvuntan sýndi Jesúbarnið; verk sem byggt er á rússnesku jólaævintýri eftir Leo Tolstoj. Þetta er hlý og hugljúf saga með hinum sanna jólaboðskap og við flutninginn er blandað saman lifandi hörputónlist og brúðuleik. Það er Hallveig Thorlacius sem er sögumaður og brúðuleikari en Marion Herrera leikur á hörpu.

Kl. 15 kynnti Jón Baldur Hlíðberg, teiknari, yfirstandandi sýningu sína Kynjaskepnur í íslenskum þjóðsögum. Þetta var eins konar leiðsögn hans um þessa sýningu á teikningum sem birtast í bókinni Íslenskar kynjaskepnur. Jón Baldur myndskreytir bókina en Sigurður Ægisson ritar textann. Jón Baldur útskýrði aðferðafræðina á bak við útfærslu myndanna og jós af viskubrunni sínum varðandi kynjaskepnurnar sem þjóðsagnaarfurinn geymir.

Kl. 16 lék Marion Herrera hugljúf jólalög á hörpu svo tónarnir ómuðu um húsið.

Ókeypis aðgangur var að sýningum í húsinu og dagskrárliðum þennan dag og veitingastofan hafði á boðstólum kaffi og vöfflur.

Gissur Páll Gissurarson og félagar hans í Nýja-Kvartettinum héldu hátíðartónleika

20. desember 2008

Tenórsöngvarinn Gissur Páll Gissurarson og félagar hans í Nýja-Kvartettinum héldu hátíðartónleika hér í Þjóðmenningarhúsinu laugardaginn 20. desember. Tónleikarnir voru haldnir til að fagna útgáfu á fyrsta geisladiski kvartettsins, en hann nefnist Fegursta rósin og hefur að geyma sígild jólalög í nýjum útsetningum. Aðgangur var ókeypis og þéttskipað í sæti.

Meðlimir Nýja-Kvartettsins eru þeir Gissur Páll Gissurarson, tenór, Hjörleifur Valsson, fiðluleikari, Örnólfur Kristjánsson, sellóleikari, og Árni Heiðar Karlsson, píanóleikari. Þeir heilluðu viðstadda með einstaklega fögrum flutningi á lögum tileinkuðum jólahátíðinni.

Nýi-Kvartettinn er með Facebook síðu á slóðinni: http://www.facebook.com/pages/Nyi-Kvartettinn/46111088078 og þar er m.a. hægt að hlýða á lög af diskinum.

Brúðuleiksýning fyrir leikskólabörn

16. – 18. desember 2008

Þjóðmenningarhúsið bauð elstu börnum leikskóla að koma og sjá jólasýningu brúðuleikhússins Sögusvuntunnar; Jesúbarnið. Sagan er byggð á rússnesku jólaævintýri eftir Leo Tolstoj. Þetta er hlý og hugljúf saga með hinum sanna jólaboðskap og við flutninginn er blandað saman lifandi hörputónlist og brúðuleik. Það er Hallveig Thorlacius sem er sögumaður og brúðuleikari en Marion Herrera leikur á hörpu.

Þjóðmenningarhúsið bauð uppá þrjár sýningar og voru um 50 börn á hverri sýningu. Færri komust þó að en vildu enda sýningafjöldinn takmarkaður. Á sunnudaginn 21. desember verður opin sýning á Jesúbarninu kl. 14. Allir velkomnir og enginn aðgangseyrir.

Paul Hawken hélt fyrirlestur í bókasal

13. desember 2008

Einn atkvæðamesti fræði- og athafnamaður á sviði sjálfbærrar þróunar, tengslamyndunar og sprotavaxtar, hinn bandaríski Paul Hawken, hélt fyrirlestur í bókasal Þjóðmenningarhússins um stöðu mála á Íslandi. Hann var hér á landi ásamt öðrum heimsþekktum umhverfisverndarsinna, John Picard, ráðgjafa um grænkun athafnalífsins, í boði Bjarkar Guðmundsdóttur, tónlistarmanns. Hingað komu þeir til þess að taka þátt í samræðu um kosti í atvinnumálum og fyrirtækjarekstri og gefa góð ráð um samfélagslega þróun í átt að sjálfbærni.

Fyrirlesturinn var öllum opinn og afar vel sóttur. Að honum loknum svaraði Hawken spurningum úr sal svo mynduðust líflegar umræður um stöðu Íslands. Hawken var síðan í viðtali við Egil Helgason í sjónvarpsþættinum Silfri Egils daginn eftir. Sjá nánar á www.nattura.info.

Bókakynningar í hádeginu

8. - 11. desember 2008

Kynningar á nýjum bókum voru haldnar í Þjóðmenningarhúsinu í hádeginu 8. – 11. desember. Höfundar komu í heimsókn og lesið var úr verkum þeirra. Bækurnar sem kynntar voru eru á þjóðlegum nótum. Þær fjalla ýmist um sögufræga einstaklinga eða viðburði.

Mánudaginn 8. desember kynnti Úlfar Þormóðsson bók sína Hallgrímur, sögulega skáldsögu um ævi sálmaskáldsins Hallgríms Péturssonar, sem þjóðin hefur elskað og dáð um aldaraðir.
Þriðjudaginn 9. desember fjölluðu þeir Kristján B. Jónasson og Sölvi Sveinsson um bókina Amtmaðurinn á einbúasetrinu eftir Kristmund Bjarnason. Þetta er ævisaga Gríms Jónssonar amtmanns, sem var einn æðsti valdsmaður á Íslandi á fyrri hluta 19. aldar.
Miðvikudaginn 10. desember las Kristín Bragadóttir úr bók sinni Willard Fiske – vinur Íslands og velgjörðamaður. Um miðja 19. öld fékk Bandaríkjaðurinn Willard Fiske geysilegan áhuga á Íslandi og íslenskum bókum. Hann vildi auðga líf landsmanna og bæta hag þeirra.
Fimmtudaginn 11. desember kom Gísli Helgason og kynnti bók Óttars Sveinssonar Útkall, flóttinn frá Heimaey. Gísli gerði jafnframt grein fyrir hljóðbókarútgáfu hennar. Í bókinni segir frá gosinu í Vestmannaeyjum, ógnum þess og hetjulegri baráttu Eyjamanna. Við sama tækifæri las Herdís Egilsdóttir úr barnabók sinni Edda týnist í eldgosinu en í þeirri sögu segir frá raunverulegum atburðum sem áttu sér stað sólarhringana eftir að gosið hófst; Edda og þrjú systkini hennar urðu viðskila við foreldra sína og eldri systkini.

Ýmsir lögðu leið sína í Þjóðmenningarhúsið til að hlýða á kynningarnar og fengu þeir sér gjarnan hádegisverð á veitingastofunni.

Kómedíuleikhúsið sýndi Dimmalimm og Jólasveina Grýlusyni í bókasal

7. desember 2008

Kómedíuleikhúsið á Ísafirði kom í aðventuheimsókn í Þjóðmenningarhúsið sunnudaginn 7. desember og sýndi tvo brúðuleiki. Annars vegar Dimmalimm um prinsessuna góðu og prinsinn hennar, sem nornin breytti í svan og hins vegar Jólasveinar Grýlusynir um gömlu íslensku jólasveinanna.

Dimmalimm byggir á samnefndu ævintýri eftir Mugg (Guðmund Thorsteinsson) og hefur notið gífurlegra vinsælda allt frá því ævintýrið kom fyrst út á bók árið 1942. Jólasveinar Grýlusynir varpar upp ýmsum áleitnum spurningum um hina hrekkjóttu jólasveina. Hvers vegna er Stúfur þeirra minnstur? Af hverju er Stekkjastaur svona hár til hnésins? Var fjórtándi jólasveinninn til? Eru Askasleikir og Bjúgnakrækir tvíburar? Inn í þennan bráðfjöruga jólaleik fléttast allt annað ævintýri um nútíma unglingspilt sem hefur verið sendur til fjalla að leita að kúnni Búkollu.

Elfar Logi Hannesson flutti bæði verkin og gerði leikgerðina ásamt samstarfsmönnum sínum vestra.

Aðgangur að sýningunum var ókeypis og kunnu fjölskyldur vel að meta það og var vel mætt á sýningarnar.

Alnæmissamtökin, nú HIV-Ísland, fagna afmæli í bókasal

5. desember 2008

Þann 5. desember sl. voru liðin 20 ár frá stofnun alnæmissamtakanna sem nú starfa undir nýju nafni; HIV-Ísland. Tímamótanna var minnst með stuttri dagskrá fyrir félagsfólk, heilbrigðisstarfsmenn og velunnara þennan sama dag hér í Þjóðmenningarhúsinu.

Fulltrúar viðstaddra fluttu ávörp auk þess sem Lay Low flutti nokkur lög. Guðlaugur Þór Þórðarson, heilbrigðisráðherra, opnaði formlega nýja heimasíðu félagsins: www.hiv-island.is. Samhliða dagskrárflutningi voru veitingar bornar fram.

Styrkveitingar Þjóðhátíðarsjóðs fóru fram í bókasal

1. desember 2008

Sérstök athöfn var haldin í Þjóðmenningarhúsinu vegna úthlutunar styrkja úr Þjóðhátíðarsjóði 2008 vegna ársins 2009. Sjóðurinn veitir styrki til stofnana og annarra aðila sem hafa það verkefni að vinna að varðveislu og vernd þeirra verðmæta lands og menningar, sem núverandi kynslóð hefur tekið í arf. Alls bárust 161 umsókn um styrki að fjárhæð um 229 millj. kr. Úthlutað var að þessu sinni 56 styrkjum að fjárhæð samtals kr. 30.400.000.- og hlutu eftirtaldir aðilar hæstu styrkina:

Félag um endurreisn Listasafns Samúels í Selárdal. Kr. 2.000.000
Stofnun Árna Magnússonar, orðfræðisvið. Kr. 1.500.000.
Ljósmyndasafn Íslands, Þjóðminjasafni. Kr. 1.500.000.
Ljósmyndasafn Reykjavíkur. Kr. 1.000.000.
Skriðuklaustursrannsóknir, félag. Kr. 1.000.000.

Í stjórn sjóðsins sitja nú: Margrét Bóasdóttir, söngkona, formaður skipuð af forsætisráðherra. Eiríkur Guðnason, seðlabankastjóri, varaformaður, tilnefndur af Seðlabanka Íslands. Jónína Michaelsdóttir, rithöfundur, Margrét K. Sverrisdóttir, varaborgarfulltrúi og Björn Teitsson, magister, sem kjörin eru af Alþingi. Ritari sjóðsstjórnar er Sigfús Gauti Þórðarson, lögfræðingur.

Styrkveiting í bókasal

24. nóvember 2008

Félagsmálaráðuneytið hélt blaðamannafund 24. nóvember í bókasal Þjóðmenningarhússins þar sem félags- og tryggingamálaráðherra, Jóhanna Sigurðardóttir, afhenti styrki til atvinnumála kvenna. Vinnumálastofnun heldur utan um styrkveitingarnar og að þessu sinni var 50 milljónum króna úthlutað til kvenna í atvinnurekstri. Á fundinum afhenti ráðherra tíu hæstu styrkina. Alls hlutu 56 konur styrki en 264 umsóknir bárust.

Slagverkstónleikar í tónleikaröðinni Kristallinn

22. nóvember 2008

Aðrir tónleikarnir í tónleikaröðinni Kristallinn þennan vetur voru haldnir laugardaginn 22. nóvember sl. Á tónleikunum komu fram sex slagverksleikarar Sinfóníuhljómsveitar Íslands; Árni Áskelsson, Eggert Pálsson, Frank Aarnink, Kjartan Guðnason, Pétur Grétarsson og Steef van Oosterhout, og léku þeir verk eftir tónskáld sem hafa sótt innblástur m.a. í tónlist frumbyggja Suður-Ameríku. Yfirskrift tónleikanna var Á indjánaslóðum. Á efnisskrá voru Tokkata fyrir slagverk eftir mexíkóska tónskáldið Carlos Chaves (1899 - 1978) og þrjú verk eftir Bandaríkjamanninn Lou Harrison (1917 – 2003), þ.e. Lofsöngur nr. 3, Svíta fyrir slagverk og Söngur Quetzalcoatl.

Verkin, jafnt sem flutningur, voru bæði blæbrigðarík og kraftmikil og fyllti ómurinn húsið. Uppselt var á tónleikana.

Utanríkisráðherra Færeyja hefur viðdvöl í Þjóðmenningarhúsinu

18. nóvember 2008

Jørgen Niclasen, utanríkisráðherra Færeyja, kom ásamt eiginkonu sinni í opinbera heimsókn til Íslands mánudaginn 17. nóvember í boði Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur, utanríkisráðherra.

Daginn eftir kom Niclasen í Þjóðmenningarhúsið, þar sem Markús Örn Antonsson, forstöðumaður, tók á móti honum. Síðan skoðaði ráðherrann sýninguna Handritin með leiðsögn Vésteins Ólasonar forstöðumanns Árnastofnunar. Að því búnu áttu utanríkisráðherrar Færeyja og Íslands fund hér í húsinu þar sem samstarf landanna var rætt. Að hádegisverði loknum var boðað til blaðamannafundar um efni fundarins.

Velheppnuð dagskrá á degi íslenskrar tungu

16. nóvember 2008

Á degi íslenskrar tungu sunnudaginn 16. nóvember sl. var opið hús og fjölbreytt dagskrá í Þjóðmenningarhúsinu. Stöðugur straumur var af fólki í húsið yfir daginn til þess að njóta dagskrárinnar og sjá sýningarnar.

Tryggvi Gíslason, magister, flutti fyrirlestur sem hann kallaði Myndin af Jónasi Hallgrímssyni. Tryggvi fjallaði um þá mynd sem þjóðin hefur gert sér af skáldinu og náttúrufræðingnum Jónasi Hallgrímssyni. Einnig fjallaði hann um teikningar, málverk og ýmis önnur myndverk sem gerð hafa verið af Jónasi. Hann færði rök fyrir því að tekin hafi verið mynd af Jónasi Hallgrímssyni með frumstæðri ljósmyndunartækni og að teikning eftir þeirri mynd hafi varðveist. Fyrirlesturinn var haldinn af Menningarfélaginu Hrauni í Öxnadal sem einn árlegra Jónasarfyrirlestra félagsins.

Lárusar Pálssonar, leikara og leikstjóra, var minnst við bókarkynningu í tilefni af útkomu ævisögu hans, sem Þorvaldur Kristinsson hefur ritað. Lárus Pálsson var snillingur í flutningi móðurmálsins á sviði og við hljóðnemann, m.a. er rómaður upplestur hans á ljóðum Jónasar Hallgrímssonar. Í upphafi athafnarinnar flutti Markús Örn Antonsson, forstöðumaður Þjóðmenningarhússins, ávarpsorð. Fluttar voru hljóðritanir með upplestri Lárusar á nokkrum ljóðum Jónasar en síðan kynnti Þorvaldur Kristinsson ritverk sitt; Lárus Pálsson leikari, og Sigurður Skúlason, leikari, las kafla að eigin vali úr bókinni. María Jóhanna, dóttir Lárusar Pálssonar, kynnti aðdragandann að útgáfu á safni geisladiska með hljóðritunum af upplestri Lárusar og leiknum atriðum. Viðar Eggertsson, verkefnisstjóri leiklistar hjá Ríkisútvarpinu, fjallaði um störf Lárusar Pálssonar í útvarpi og hlutverk Útvarpsleikhússins í erindi sem hann kallaði Rödd Lárusar. Í lok dagskrárinnar minntist Gunnar Eyjólfsson, leikari, Lárusar. Gunnar var lengi samstarfsmaður hans og gekk auk þess í leiklistarskóla Lárusar Pálssonar á sínum tíma.

Eins og sjá má af ofansögðu tengdust dagskráratriðin Jónasi Hallgrímssyni, sem dagur íslenskrar tungu er tileinkaður, hvort með sínum hætti. Auk þessa var í boði sérstök fjölskylduleiðsögn um handritasýningu Árnastofnunar í Þjóðmenningarhúsinu. Ókeypis aðgangur var að sýningum og á dagskrána í tilefni dagsins. Helstu sýningar auk Handritanna eru Surtsey – jörð úr ægi og Síðbúin sýn, sýning á ljósmyndum sem Halldór Laxness tók sjálfur sem áhugaljósmyndari.

Efri mynd: Markús Örn Antonsson flytur ávarpsorð við setningu dagskrár um Lárus Pálsson. Í fremstu röð sitja auk annarra Þorvaldur Kristinsson, María Jóhanna Lárusdóttir og Viðar Eggertsson sem stigu í pontu auk Sigurðar Skúlasonar og Gunnars Eyjólfssonar.

Neðri mynd: Tryggvi Gíslason magister flytur erindi sitt.

Kynjaskepnur úr íslenskum þjóðsögum, sýning á myndskreytingum Jóns Baldurs Hlíðberg

14. nóvember 2008

Á nýrri sýningu í sýningarröð í verslun og veitingastofu Þjóðmenningarhússins eru teikningar eftir Jón Baldur Hlíðberg (f. 1957) af kynjaskepnum úr íslenskum þjóðsögum. Teikningarnar birtust í bókinni Íslenskar kynjaskepnur sem Forlagið gaf út fyrr á árinu. Í bókinni er fjallað á skemmtilegan hátt um náttúrufræði kynjaskepna úr íslenskum þjóðsögum sem forfeður okkar og mæður trúðu um aldir að tilheyrðu raunveruleikanum. Höfundur texta er Sigurður Ægisson, þjóðfræðingur. Dæmi um kynjaverur sem Jón Baldur gæðir lífi með teikningum sínum eru; múshveli, skeljungur, skuggabaldur, skötumóðir og hrosshvalur.

Jón Baldur sameinar áhuga sinn á náttúrufræði og myndlýsingum í starfi sínu sem teiknari. Hann stundaði nám við Myndlistaskóla Reykjavíkur og Myndlista- og handíðaskóla Íslands 1982-1985. Strax að námi loknu hóf Jón Baldur störf við myndlýsingar meðfram öðrum störfum en hin síðari ár hefur hann helgað sig algerlega teiknarastarfinu.

Jón Baldur hefur myndskreytt fjölda bóka og má þar nefna stórvirkin Íslenskir fuglar, Íslensk spendýr og Íslenskir fiskar í ritröðinni Alfræði Vöku-Helgafells. Bækur sem Jón Baldur hefur myndskreytt hafa hlotið fjölda tilnefninga og viðurkenninga. Þá hefur Jón hlotið Verðlaun Hagþenkis fyrir vinnu sína. Teikningar og vatnslitamyndir eftir Jón hafa einnig birst í ýmsum útgáfum svo sem í bæklingum, á fræðsluskiltum, frímerkjum, kennslubókum, tímaritum og vefsíðum.

Á heimasíðu Jóns Baldurs www.fauna.is er að finna myndabanka.

Sýningin stendur frá 14. nóvember og um óákveðinn tíma fram á nýárið.

Afmælisfagnaður Hagþenkis haldinn í bókasal

13. nóvember 2008

Hagþenkir, félag höfunda kennslugagna og fræðirita, hélt 25 ára afmæli félagsins hátíðlegt með athöfn í bókasal Þjómenningarhússins. Við þetta tækifæri voru tveir brautryðjendur í starfi félagsins gerðir að heiðursfélögum, þeim fyrstu sem félagið útnefnir. Þeir eru Hörður Bergmann og Ágúst H. Bjarnason sem stóðu í ströngu við samningsgerðir félagsins við önnur hagsmunasamtök og ríki og borg. Auk þeirra flutti formaður félagsins, Jón Yngvi Jóhannesson, tölu. Menntamálaráðherra, Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, var viðstödd athöfnina og ávarpaði gesti eftir að formlegri dagskrá lauk.

Utanríkisráðherra Noregs skoðar Handritin

3. nóvember 2008

Jonas Gahr Støre, utanríkisráðherra Noregs, kom í opinbera heimsókn til Íslands í boði Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur, utanríkisráðherra, þann 3. nóvember. Liður í dagskrá heimsóknarinnar var skoðun sýningar Stofnunar Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Handritin, með leiðsögn forstöðumanns stofnunarinnar, Vésteins Ólasonar.

Jonas Gahr Støre, utanríkisráðherra Noregs, og James Murphy, Skotlandsmálaráðherra bresku ríkisstjórnarinnar, ræddust við hér í Þjóðmenningarhúsinu við þetta tækifæri. Markús Örn Antonsson, forstöðumaður Þjóðmenningarhússins, bauð ráðherrana velkomna við komuna í húsið.

Afmæli Barnahúss fagnað í bókasal

1. nóvember 2008

Barnahús fagnaði 10 ára afmæli laugardaginn 1. nóvember sl. með athöfn í bókasal Þjóðmenningarhússins. Forseti Íslands, herra Ólafur Ragnar Grímsson flutti opnunarávarp og Hrannar Björn Arnarsson, aðstoðarmaður félags- og tryggingamálaráðherra, flutti ávarp fyrir hönd Jóhönnu Sigurðardóttur félags- og tryggingamálaráðherra. Samkomuna ávörpuðu einnig Carl Göran Svedin, barnageðlæknir og prófessor við Háskólann í Linköping, og Chris Newlin, framkvæmdastjóri The National Children´s Advocacy Center í Bandaríkjunum. Bragi Guðbrandsson, forstjóri Barnaverndarstofu, lauk dagskrá afmælishátíðarinnar með því að minnast með þakklæti framlags þeirra Vigdísar Erlendsdóttur, fyrrv. forstöðumanns Barnahúss, Jóns Kristinssonar, barnalæknis, og Ólafar Pétursdóttur, dómstjóra, sem lést fyrr á árinu, til Barnahússins á starfstíma þess.

Erlendir skólahópar heimsækja sýningar

21. október 2008

Talsvert er um að erlendir skólahópar, einkum frá Norðurlöndunum, heimsæki sýningar í Þjóðmenningarhúsinu. Hefð er fyrir því að þessir skólahópar skoði handritasýningu Árnastofnunar með leiðsögn safnkennarans, Svanhildar Gunnarsdóttur, en nokkrir hópar hafa komið sérstaklega til þess að skoða sýninguna um Surtsey enda verið hér á landi til þess að kynna sér jarðfræði.

Að sögn Svanhildar, safnkennara Árnastofnunar, hófust heimsóknir erlendra skólahópa þá þegar að fyrstu handritin komu heim og voru höfð almenningi til sýnis í sýningarherbergi stofnunarinnar í Árnagarði. Undanfarin ár hefur fjöldi nemenda og kennara í þessum heimsóknum erlendis frá verið í kringum 500 á ári en það er hvorki meira né minna en tíundi hluti skólaheimsókna á sýningar í Þjóðmenningarhúsinu. Erlendir skólahópar fá ókeypis aðgang og fræðslu líkt og þeir íslensku. Flestir nemendanna eru í framhaldsskólum en nokkrir hópar tilheyra efsta þrepi grunnskóla eða háskólum. Hóparnir eru ýmist á eigin vegum eða eru hér í samvinnu við íslenska skóla.

Bleikur október

14. október 2008

Í októbermánuði er vakin athygli á brjóstakrabbameini hér á landi níunda árið í röð. Þetta tengist alþjóðlegu árveknisátaki og er bleik slaufa tákn átaksins.

Þjóðmenningarhúsið verður flóðlýst í einkennislit árveknisátaksins út októbermánuð. Í fyrra var Þjóðmenningarhúsið í fyrsta sinn lýst með bleiku ljósi en farið var að lýsa þekkt mannvirki erlendis í bleikum lit í októbermánuði árið 2000 og árið eftir var þessi siður tekinn upp hér á landi.

Tónleikar Kammersveitar Reykjavíkur

14. október 2008

Kammersveit Reykjavíkur hóf 35. starfsár sitt með tónleikum í bókasal Þjóðmenningarhússins undir yfirskriftinni Þjóðernisvitundin vaknar. Þema vetrarins hjá Kammersveitinni er Tékkland og á efnisskrá tónleikanna voru verk eftir tvö fremstu tónskáld Tékka á síðari hluta nítjándu aldar:

Bedrich Smetana Strengjakvartett nr. 1 í c-moll, Úr lífi mínu
Antonin Dvorak Serenaða fyrir 10 blásara, selló og kontrabassa í d-moll op. 44

Smetana og Dvorak snéru báðir aftur til heimalands síns eftir frægðarár á erlendri grund og tóku þátt í uppbyggingu tónlistarlífs Tékklands. Borgarastyrjaldir höfðu geisað víða um Evrópu með vaxandi þjóðerniskennd og uppreisn þjóðlegs arfs í tali og tónum.

Húsfyllir var á tónleikunum og var hljóðfæraleikurunum ákaflega vel fagnað í lokin af þakklátum áheyrendum.

Heimsókn frá Eistlandi

9. október 2008

Fulltrúar eistneska svæðisráðsins sem fjallar um menningarstefnu voru á Íslandi í opinberri heimsókn sem menntamálaráðuneytið skipulagði dagana 7. – 11. október. Hið fjölskipaða ráð kynntist fyrirkomulagi menningarmála hjá ríki og borg og heimsótti menningarstofnanir í höfuðborginni og á Suðurlandi, þar á meðal Þjóðmenningarhúsið. Markús Örn Antonsson, forstöðumaður Þjóðmenningarhússins, tók á móti hópnum og kynnti honum sögu Þjóðmenningarhússins og starfsemina. Að því búnu gekk leiðsögumaður hússins, Jóhanna Bergmann, með gestunum um sýningar í húsinu og veitti leiðsögn um efni þeirra.

Eistlendingarnir voru áhugasamir um bæði starfsemina sem rekin er í Þjóðmenningarhúsinu jafnt sem umfjöllunarefni yfirstandandi sýninga sem varpa ljósi á menningararf þjóðarinnar sem og náttúrufar landsins.

Ný myndlistarsýning í verslun og veitingastofu

10. október 2008

Myndverk án titils nefnist sýning Ólafs Lárussonar (f. 1951) í verslun og veitingastofu Þjóðmenningarhússins. Verkin vann Ólafur á undanförnum 2-3 árum með blandaðri tækni á pappír. Sýning Ólafs er sjötta sýningin í myndlistarsýningaröð sem verið hefur í verslun Þjóðmenningarhússins en teygir sig nú í fyrsta sinn einnig yfir á veggi veitingastofunnar við hliðina.

Ólafur Lárusson nam myndlist á árunum 1971-1976, fyrst hér á Íslandi og svo í Hollandi. Hann hefur sýnt verk sín á fjölda einkasýninga allt frá árinu 1974 og jöfnum höndum tekið þátt í samsýningum, bæði hér á landi og erlendis. Upplýsingar varðandi kaup á verkum veitir Davíð Óskar Ólafsson, s. 696-7642, david@mystery.is.

Sýningin er opin á afgreiðslutíma Þjóðmenningarhússins, þ.e. alla daga vikunnar frá kl. 11 til 17. Hún stendur yfir til miðs nóvembermánaðar.

Tónleikaröðin Kristallinn er hafin

27. september 2008

Kristallinn, kammertónleikaröð listamanna úr Sinfóníuhljómsveit Íslands, hófst með málmblásaratónleikum laugardaginn 27. september. Þá kom fram blásarakvintettinn Sönglúðrar lýðveldisins sem skipaður er Eiríki Erni Pálssyni á trompet, Einari St. Jónssyni á trompet, Emil Friðfinnssyni á horn, Sigurði Þorbergssyni á básúnu og Tim Buzbee á túbu. Yfirskrift tónleikanna var Bandarískt brass og tengdust verkin öll Bandaríkjunum á einn eða annan hátt. Verkin voru ólík og sýndu vel möguleika þessarar skemmtilegu hljóðfærasamsetningar.

Verkin voru: Mini Overture eftir Witold Lutoslawski, Music for Brass Quintett sem Áskell Másson samdi fyrir Sönglúðra lýðveldisins, stutt og snarpt Scherzo eftir Jon Cheetham, málmblásarakvintett eftir James Grant og Exhibition eftir Fisher Tull. Tónleikunum lauk síðan á hinu sívinsæla verki Gershwins, Ameríkumaður í París í útsetningu fyrir lúðra.

Tónleikaröðin Kristallinn fór vel af stað með kraftmiklum og vel sóttum tónleikum.

Næstu tónleikar verða svo laugardaginn 22. nóvember og þá verður þemað Á indjánaslóðum.

Umhverfisráðherra Ungverjalands heimsótti Þjóðmenningarhúsið

25. - 26. september 2008

Á dagskrá opinberrar heimsóknar Imre Szabó umhverfis- og vatnsmálaráðherra Ungverjalands hér á landi var fundur með Þórunni Sveinbjarnardóttur umhverfisráðherra hér í Þjóðmenningarhúsinu og skoðun sýningar Náttúrufræðistofnunar Íslands, Surtsey – jörð úr ægi. Markús Örn Antonsson forstöðumaður Þjóðmenningarhússins tók á móti ráðherranum og fylgdarliði hans við komuna í húsið en leiðsögn um Surtseyjarsýninguna veitti Jóhanna Bergmann leiðsögumaður hússins.

Tónleikaröð Nordic Affect er hafin

24. september 2008

Miðvikudagskvöldið 24. september hélt kammerhópurinn Nordic Affect fyrstu tónleikana í vetrartónleikaröð sinni í Þjóðmenningarhúsinu. Yfirskrift tónleikanna var Fram og til baka og á efnisskrá var teflt saman gömlum tónlistarformum barokksins og nútímatónsmíðum. Hópurinn frumflutti m.a. verk eftir Gunnar Andreas Kristinsson (f. 1976), samið sérstaklega fyrir Nordic Affect, en elstu tónsmíðarnar voru aftur á móti um 400 ára gamlar. Þema kvöldsins var tilbrigðatónsmíðar, en þá er brugðið út af þekktri laglínu.

Nordic Affect skipa þau Halla Steinunn Stefánsdóttir, barokkfiðla, Georgia Browne, barokkþverflauta, Guðrún Hrund Harðardóttir, barokkvíóla, Hanna Loftsdóttir, barokkselló, Karl Nyhlin, þeorba og Guðrún Óskarsdóttir, semball.

Nánari upplýsingar um kammerhópinn og flytjendur má finna á heimasíðunni: www.nordicaffect.com.

Ráðstefna um evruvæðingu

23. september 2008

Þriðjudaginn 23. september stóð viðskiptaráðuneytið, í samstarfi við Háskólann í Reykjavík og Háskólann á Bifröst, fyrir ráðstefnu í bókasal Þjóðmenningarhússins með yfirskriftinni Evra á Íslandi. Hvort, hvernig, hvenær? Fjallað var um áhrif tengingar við evru á viðskipti, fjármálastöðugleika, samfélag og lagalegt umhverfi. Einnig voru margvísleg áhrif svokallaðrar evruvæðingar rædd, s.s. síaukin notkun á evru samhliða krónunni, og bornar voru saman mismunandi leiðir til tengingar við evru. Umræðuefnið tengdist rannsóknum sem fjórar háskólastofnanir hafa gert með styrk frá viðskiptaráðuneytinu. Þessir fluttu framsöguerindi:

Peter Dyrberg, Evrópuréttarstofnun Háskólans í Reykjavík, fjallaði um mismunandi leiðir til að tengjast evru út frá lagalegu sjónarmiði.
Eiríkur Bergmann Einarsson, Evrópufræðasetri við Háskólann á Bifröst, fjallaði um sjálfkrafa innleiðingu evru, hversu umfangsmikil hún er og hvaða áhrif hún mun hafa á efnahag og samfélag.
Friðrík Már Baldursson, Rannsóknastofnun í fjármálum við Háskólann í Reykjavík, fjallaði um mismunandi gerðir evruvæðingar og helstu efnahagslegu áhrif með sérstakri áherslu á fjármálastöðugleika.
Emil Karlsson, Rannsóknasetri verslunarinnar við Háskólann á Bifröst, fjallaði um horfur um notkun evru og annarra erlendra mynta í verslun á Íslandi.
Björgvin G. Sigurðsson viðskiptaráðherra flutti stutt inngangserindi.

Ráðstefnan var öllum opin og var hún vel sótt.

Ljóðatónleikar í hádeginu

25. ágúst 2008

Júlía Traustadóttir sópran og Birna Hallgrímsdóttir píanóleikari héldu ljóðatónleika í bókasal í hádeginu á mánudag 25. ágúst. Á efnisskrá var sönglagaflokkurinn Frauenliebe und Leben op. 42 eftir Robert Schumann (1810 – 1856) og Sex sönglög op. 48 eftir Edvard Grieg (1843 – 1907). Tónlistarkonunum ungu var afar vel fagnað að tónleikum loknum enda flutningur þeirra vandaður og fallegur. Tónleikarnir voru hljóðritaðir fyrir útvarp.

Þær Júlía og Birna stunda báðar framhaldsnám í tónlist við Royal College of Music í Lundúnum.

Hundadagahátíð á menningarnótt, úrslit getraunar

23. ágúst 2008

Þjóðmenningarhúsið tók þátt í menningarnótt með hundadagahátíð í tilefni af því að 23. ágúst var síðasti dagur hundadaga.

Hundaþemað fléttaðist um sýningarnar í húsinu með fróðleik, myndum og getraun. Mjög góð aðsókn var að húsinu yfir daginn og um kvöldið fylltist bókasalurinn af gestum sem komnir voru til þess að hlýða á hljómsveitina Hundur í óskilum flytja þjóðþekkta tónlist á sinn einstaka hátt þar sem endurnýting í ýmsum myndum er í hávegum höfð og grín og glens ræður för. Tónleikagestir voru með á nótunum og kusu margir að standa aftast eða setjast á gólfið fremst fremur er frá að hverfa, enda myndaðist strax einstök stemmning í salnum. Sumir gerðu sér jafnvel að góðu að standa frammi á gangi og hlýða á þá Hjörleif Hjartarson og Eirík G. Stephensen sem skipa þessa kostulegu hljómsveit.

Fjölmörg svör bárust við hundagetraun á ljósmyndasýningu Ara Sigvaldasonar í verslun hússins. Ljósmyndirnar tók hann í miðborg Reykjavíkur undanfarin fjögur ár og svo vildi til að á tveimur þeirra sáust hundar. Getraunin fólst í því að finna hundana. Flestir skiluðu réttum lausnum og úr þeirra hópi voru dregin þrjú nöfn: Ásta Þórarinsdóttir, Birna F. Björnsdóttir og Patrik Írisarson. Vinningshafar hafa verið látnir vita en þeir hlutu í verðlaun hljómdisk með hljómsveitinni Hundur í óskilum.

Til gamans má láta þennan fróðleik um hundadaga fljóta með í lokin: Um hásumar skín Síríus eða hundastjarnan skært, og kenndu Forn-Grikkir heitustu sumarvikurnar því við þá stjörnu. Íslenskar þjóðskýringingar á heitinu tengjast helst því að hundar bíti gras á hundadögum, að smáhveli eða hundfiskar hegði sér undarlega um þetta leyti, og loks valdatíma Jörundar hundadagakonungs sumarið 1809.

Umhverfisráðherrar Íslands og Suður-Afríku skoðuðu Surtseyjarsýninguna

18. ágúst 2008

Þórunn Sveinbjarnardóttir umhverfisráðherra átti fund með Marthinus van Schalkwyk umhverfisráðherra Suður-Afríku hér í Þjóðmenningarhúsinu mánudaginn 18. ágúst. Meginefni fundarins voru loftslagsbreytingar og alþjóðlegar samningaviðræður um samdrátt í losun gróðurhúsalofttegunda. Í lok fundarins hittu umhverfisráðherrarnir að máli Buyelwa Patience Sonjica, orkumálaráðherra Suður-Afríku. Markmið heimsóknar suður-afrísku ráðherranna var að kynna sér umhverfis- og orkumál hér á landi.

Að fundi loknum skoðuðu umhverfisráðherrarnir sýningu Náttúrufræðistofnunar Íslands; Surtsey – jörð úr ægi, með leiðsögn Sveins Jakobssonar og Guðmundar Guðmundssonar sérfræðinga hjá Náttúrufræðistofnun. Að því búnu fóru ráðherrarnir til Vestmannaeyja þar sem þeir hittu m.a. Elliða Vignisson bæjarstjóra í Vestmannaeyjum að máli og ræddu m.a. um Surtsey og heimsminjaskrá UNESCO, en Surtsey hlaut nýverið sess á heimsminjaskrá sem einstakar náttúruminjar.

Ljósmyndasýning Ara Sigvaldasonar í versluninni

11. júlí 2008

Yfirstandi sýning í sýningaröð í verslun Þjóðmenningarhússins er ljósmyndasýning Ara Sigvaldasonar. Myndirnar tók Ari allar í miðborg Reykjavíkur síðastliðin fjögur ár. Þær sýna mannlíf á götum úti og á opinberum stöðum. Ljósmyndarinn leitast við að ná litlum augnablikum sem segja sögu. Hann tekur myndirnar yfirleitt án þess að fólkið á þeim viti af því svo það hafi ekki tækifæri til að stilla sér upp.

Myndirnar eru stækkaðar með gamla laginu á svokallaðan fíber-pappír sem kalla má ekta ljósmyndapappír. Hver mynd kostar 20.000 krónur. Áhugasömum er bent á að snúa sér til gallerísins Fótógrafí, Skólavörðustíg 4, eða hringja í Ara Sigvaldason í síma 821-5600.

Umsjónarmaður með sýningaröðinni er myndlistarmaðurinn Helga Egilsdóttir sem jafnframt er móttökufulltrúi í Þjóðmenningarhúsinu.

Tónleikar í júlí

1., 3., 8. og 15. júlí 2008

Tvennir aðilar héldu tónleika í bókasal í júlímánuði á vegum Hins hússins sem styrkir ungt fólk til að lífga upp á borgarlífið með list sinni. Annars vegar tríóið Glingur, skipað þeim Sólborgu Valdimarsdóttur á píanó, Karli Jóhanni Bjarnasyni á selló og Maríu Konráðsdóttur sem syngur og spilar á klarínettu, og hins vegar Hafdís Vigfúsdóttir flautuleikari. Tríóið Glingur hélt þrenna hádegistónleika; þriðjudagana 1., 8. og 15.júlí, en Hafdís lék á kaffitónleikum síðdegis þann 3. júlí. Aðgangur var ókeypis og allir boðnir velkomnir.

Sólstöðutónleikar Páls Óskars og Moniku

21. júní 2008

Páll Óskar söngvari og Monika Abendroth hörpuleikari héldu sína árvissu sólstöðutónleika í bókasal Þjóðmenningarhússins þann 21. júní sl. kl. 22.00. Tónleikarnir hafa síðan 2001 farið fram í Grasagarðinum í Laugardal en voru nú í fyrsta sinn haldnir í Þjóðmenningarhúsinu. Einstök stemmning myndaðist á tónleikunum, miðnætursólin skein innum gluggana á salnum og hörputónarnir og söngurinn ómuðu um húsið. Þau fluttu lög úr ýmsum áttum, m.a. eftir Hreiðar Inga Þorsteinsson, Magnús Þór og uppáhaldstónskáld Páls Óskars; Burt Bacharach. Auk þess fluttu þau lög sem Páll Óskar syngur á nýjustu plötu sinni, Allt fyrir ástina, sérstaklega útsett fyrir hörpu.

Síðbúin sýn – ljósmyndir Halldórs Laxness – sýningin opnuð

17. júní 2008

Síðbúin sýn - ljósmyndir úr fórum Nóbelsverðlaunahafans og heimsborgarans Halldórs Laxness – er yfirskrift sýningar sem opnuð var við hátíðlega athöfn í sýningarrýmum á 2. hæð hússins á þjóðhátíðardaginn 17. júní. Forseti Íslands Herra Ólafur Ragnar Grímsson opnaði sýninguna. Til máls tóku við opnun auk hans: Guðrún Garðarsdóttir settur forstöðumaður Þjóðmenningarhússins, Matthias Wagner K sýningarstjóri og Guðný Dóra Gestsdóttir forstöðumaður Gljúfrasteins. Hjörleifur Valsson lék á fiðlu.

Á sýningunni eru ljósmyndir sem Halldór Laxness tók á ferðum sínum innanland og utan og heima á Gljúfrasteini. Myndefnið er samferðafólk hans, bæði fjölskylda og vinir, og svipmyndir af fólki og umhverfi þess á ýmsum slóðum. Segja má að ljósmyndirnar séu tækifærismyndir ferðalangsins, eiginmannsins, fjölskylduföðurins og vinarins - Halldórs Laxness.

Sýningin stendur til 16. 2. 2009. Hún var fyrst sett upp í Köln 2007. Sýningarstjóri er Matthias Wagner K.

Athöfn á vegum Umferðarráðs í tilefni 40 ára afmælis hægri umferðar

26. maí 2008

Umferðarráð bauð til hátíðarsamkomu í bókasal til að minnast þess að 40 ár eru liðin frá því að hægri umferð var innleidd hér á landi. Kjartan Magnússon formaður Umferðarráðs stýrði samkomunni en ávörp fluttu Geir H. Haarde forsætisráðherra, Kristján L. Möller samgönguráðherra og Valgarð Briem, formaður hægri nefndarinnar sem stýrði framkvæmd breytingarinnar.

Við athöfnina afhenti samgönguráðherra gullmerki Umferðarráðs. Að þessu sinni voru tvær konur sæmdar merkinu, þær Margrét Hrefna Sæmundsdóttir og Guðný María Finnsdóttir sem um árabil sáu um umferðarskólann Ungir vegfarendur og umferðarfræðslu leik- og grunnskólabarna. Jafnframt opnaði samgönguráðherra formlega nýja vefsíðu Umferðarráðs.

Ásta Ólafsdóttir sýnir í verslun Þjóðmenningarhússins

23. maí 2008

Ásta Ólafsdóttir (f. 1948) sýnir málverk og bronsstyttu af sólinni í verslun Þjóðmenningarhússins frá og með 23. maí til júníloka.

Málverkin eru máluð með gvasslitum á vatnslitaðan pappír og eru öll gerð árið 2003. Hvert málverk er hugsað sem ævintýri um form og liti. Þau hafa áður verið sýnd á sýningum í Reykjavík og í Danmörku en bronsstyttan af sólinni hefur ekki verið sýnd áður opinberlega. Hún var gerð árið 2006.

Ásta Ólafsdóttir lærði myndlist í Myndlista- og handíðaskóla Íslands og Jan van Eyck Akademiunni í Hollandi. Hún hefur á ferli sínum unnið myndlist í ýmsa miðla. Verk hennar hafa verið sýnd víða hér heima og erlendis. Sjá nánar um feril Ástu (Ástríðar) Ólafsdóttur á síðunni www.umm.is

Foreldraverðalun Heimilis og skóla afhent í bókasal

15. maí 2008

Foreldraverðlaun Heimilis og skóla – landssamtaka foreldra voru afhent í 13. sinn við athöfn í bókasal. Geir H. Haarde forsætisráðherra afhenti verðlaunin í forföllum Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur menntamálaráðherra.

Starfsfólk Tjarnarsels hlaut Foreldraverðlaunin 2008 fyrir verkefnið Lestrar- og skriftarhvetjandi umhverfi í leikskólanum Tjarnarseli. Inga María Ingvarsdóttir leikskólastjóri veitti verðlaununum viðtöku fyrir hönd skólans. Auk Foreldraverðlaunanna voru veitt tvenn hvatningarverðlaun og ein dugnaðarforkaverðlaun. Hvatningarverðlaunin hlutu Grunnskóli Siglufjarðar fyrir verkefnið Átak gegn einelti og Foreldrafélag Svalbarðsskóla fyrir starfsemi sína og sjást fulltrúar þess ásamt forsætisráðherra á myndinni. Dugnaðarforksverðlaunin komu í hlut Ingibjargar Baldursdóttur og Svanhvítar Guðbjartsdóttur fyrir verkefnið Þjóðardagur – Börnin okkar í Flataskóla.

Verðlaunin hafa unnið sér fastan sess í samfélaginu og að þessu sinni bárust 35 tilnefningar alls staðar að af landinu.

Dönsku krónprinshjónin skoða handritin

5. maí 2008

Á fyrsta degi opinberrar heimsóknar Friðriks krónprins Danmerkur og Mary krónprinsessu skoðuðu þau Handritin - sýningu Stofnunar Árna Magnússonar í íslenskum fræðum hér í Þjóðmenningarhúsinu, ásamt gestgjöfum sínum forseta Íslands Ólafi Ragnari Grímssyni og frú Dorrit Moussaieff. Dr. Vésteinn Ólason forstöðumaður Árnastofnunar gekk með gestunum um sýninguna og kynnti þeim efni hennar. Guðrún Garðarsdóttir settur forstöðumaður Þjóðmenningarhússins tók á móti hinum tignu gestum og sagði þeim frá sögu hússins sem nú spannar heila öld.

Hin opinbera heimsókn varir til 8. maí og heimsækja krónprinshjónin ýmsa staði sem forfeður prinsins heimsóttu á liðinni öld en Þjóðmenningarhúsið, áður Landsbókasafnið, er einmitt einn þeirra. Myndin sýnir þau Friðrik og Mary virða fyrir sér ljósmynd sem tekin var í lestrarsal Landsbókasafnins árið 1933 af þáverandi krónprinsi, sem síðar varð Friðrik IX danakonungur. Á milli þeirra stendur Vésteinn Ólason forstöðumaður Árnastofnunar.

Minningarathöfn um Harald Sigurðsson bókavörð

4. maí 2008

Sunnudaginn fjórða maí bauð Sigrún Á. Sigurðardóttir, ekkja Dr. phil. Haraldar Sigurðssonar bókavarðar við Landsbókasafn Íslands, til minningarathafnar um mann sinn í bókasal, áður lestrarsal Landsbókasafnsins, en þennan dag voru 100 ár liðin frá fæðingu hans.

Til athafnarinnar var boðið fjölskyldu, vinum og samstarfsfólki Haraldar og þeirra hjóna og tóku ýmsir úr þessum hópi til máls og minntust ferils og verka hans en Haraldur er e. t. v. þekktastur fyrir útgáfu sína á kortasögu Íslands. Hann starfaði í 32 ár við Landsbókasafnið, eða frá 1946 til 1978. Haraldur lést árið 1995.

100 ár frá fæðingu Bjarna Benediktssonar, athöfn og úthlutun styrkja

30. apríl 2008

Þann 30. apríl 2008 voru liðin 100 ár frá fæðingu Bjarna Benediktssonar fyrrverandi formanns Sjálfstæðisflokksins og forsætisráðherra. Af því tilefni var haldin athöfn í Þjóðmenningarhúsinu. Jónas H. Haralz fyrrverandi seðlabandastjóri, dr. Þór Whitehead prófessor og Ragna Árnadóttir settur ráðuneytisstjóri fluttu ræður en Ragnhildur Helgadóttir fyrrverandi ráðherra stýrði athöfninni. Við þetta tækifæri voru í fyrsta sinn veittir styrkir úr sjóði sem nefnist Rannsóknarstyrkir Bjarna Benediktssonar.

Sjóðurinn veitir árlega í fimm ár sex styrki til lögfræði- og sagnfræðirannsókna: Þrjá á sviði stjórnsýslu- og stjórnskipunarréttar og þrjá á sviði hag- og stjórnmálasögu 20. aldar til okkar daga. Markmiðið með styrkveitingunum er að efla rannsóknir á þeim sviðum lögfræðinnar sem snerta innviði stjórnskipunarinnar og réttaröryggi borgaranna gagnvart leyfisvaldi og eftirliti stjórnvalda og að efla rannsóknir og dýpka skilning á umbreytingum í íslensku efnahagslífi, stjórnmálum og utanríkismálum á 20. öld. Að þessu sinni uppfylltu tveir umsækjendur um styrk til rannsókna á hag- og stjórnmálasögu sett skilyrði en báðir eru þeir nemendur við Háskóla Íslands. Styrkirnir til lögfræðirannsókna gengu til doktorsnema við Háskóla Íslands og lektors og prófessors við Háskólann í Reykjavík.

Við athöfnina var jafnframt opnuð heimasíða um Bjarna Benediktsson: www.bjarnibenediktsson.is.

Menntamálaráðuneytið heldur athafnir í bókasal

22. og 25. apríl 2008

Menntamálaráðherra bauð til athafna í bókasal Þjóðmenningarhússins af tvennu tilefni þessa viku á mótum vetrar og sumars. Annars vegar til að gera opinbera niðurstöðu viðurkenningaferlis háskóla á Íslandi og hins vegar vegna undirritunar samkomulags um að Ísland verði heiðursgestur á bókakaupstefnunni í Frankfurt árið 2011.

Viðurkenning á háskóla felur í sér að menntamálaráðuneytið vottar að viðkomandi háskóli uppfylli þær lágmarkskröfur sem gerðar eru til hans á grundvelli laga um háskóla. Ferlið felur í sér umsókn háskóla um viðurkenningu á tilteknu fræðasviði, úttekt sérfræðinefndar á háskólanum og skýrslu þar sem niðurstöður matsins koma fram. Alls hlutu átta háskólar viðurkenningu við athöfnina.

Stjórn bókakaupstefnunnar í Frankfurt (Frankfurter Buchmesse) býður Íslandi að vera heiðursgestur á sýningunni haustið 2011 í kjölfar þess að ríkisstjórn Íslands sóttist eftir þeim sessi. Bókakaupstefnan í Frankfurt er sú stærsta í heimi. Frá árinu 1988 hefur eitt land eða málsvæði jafnan verið heiðursgestur sýningarinnar. Viðkomandi land fær tækifæri til að kynna rækilega bækur sínar, höfunda og menningu í heild. Íslensk stjórnvöld, í samvinnu við rithöfunda og útgefendur og aðra sem að málinu koma, hyggjast nota þetta einstaka tækifæri til að styrkja sem best þýðingar á íslenskum bókmenntum. Ennfremur er hugmyndin að standa fyrir öflugri menningardagskrá í tengslum við sýninguna og nota hana jafnframt sem stökkpall yfir í önnur málsvæði.

Fjölmenni á málþingi um söfn og sögusýningar

10. apríl 2008

Söguslóðir 2008 - Getið í eyðurnar var yfirskrift málþings sem Samtök um sögutengda ferðaþjónustu (SSF) héldu hér í Þjóðmenningarhúsinu fimmtudaginn 10. apríl í samvinnu við Iðnaðarráðuneytið og hagnýta menningarmiðlun við Háskóla Íslands. Frummælendur skoðuðu umfjöllunarefnið; söfn og sögusýningar á Íslandi og þá túlkun sem þar kemur fram á sögu lands og þjóðar, út frá ýmsum sjónarhornum eins og titlar erinda þeirra bera með sér. Auk þess miðluðu danskir sérfræðingar við Lejre Forsøgscenter af reynslu sinni, en þar er 10.000 ára byggðarsögu komið á framfæri á lifandi hátt með einskonar hlutverkaleik í endurgerðum húsakynnum.

Fjölmenni sótti málþingið, hvaðanæva að af landinu, enda víða verið að vinna að því að gera sagnaarfinn sýnilegan á einhvern hátt fyrir ferðamenn. Hér á eftir fer dagskrá málþingsins:

Samtök í sóknarhug. Rögnvaldur Guðmundsson, formaður SSF.
Ávarp. Ólöf Ýrr Atladóttir, ferðamálastjóri.
Gæði og miðlun. Eggert Þór Bernharðsson, sagnfræðingur.
With or without written evidence, how do we and our guests get closer to everyday life aspects and know-how from the past? Laurent Mazet-Harhoff, fornleifafræðingur, Lejre Forsøgscenter í Danmörku.
Teaching with roles: some examples of daily dialogues i.e. about “unwritten” everyday life aspects with guests visiting our Viking market place. Jutta Eberhards, leikstjórnandi, Lejre Forsøgscenter í Danmörku.
„Ísland, best í heimi.“ Steinunn Kristjánsdóttir, fornleifafræðingur, lektor við HÍ og stjórnandi Skriðuklaustursrannsókna.
„Vinsamlegast snertið munina!“ Helmut Lugmayr, leiðsögumaður og ferðaskipuleggjandi.
Drýpur saga af hverju strái? Már Jónsson, sagnfræðingur.
Gamalt og nýtt, satt og logið. Brynhildur Guðjónsdóttir, leikari og höfundur. (Erindið féll niður vegna veikinda Brynhildar, Kjartan Ragnarsson kynnti þess í stað tilurð verksins Brákar með nokkrum orðum).
Má gera söguna sýnilega? Björn G. Björnsson, sýningahönnuður.
Óljósar sögur. Þór Vigfússon, sagnamaður og fyrrverandi skólameistari.
Samantekt: Skúli Björn Gunnarsson.

Húbert Nói sýnir í verslun Þjóðmenningarhússins

17. mars 2008

Húbert Nói Jóhannesson (f. 1961) sýnir málverk í verslun Þjóðmenningarhússins frá og með deginum í dag og út aprílmánuð. Verkin eru máluð með kolum og olíu á pappír og viðfangsefnið er landslag og borgarlandslag. Verkin vann Húbert öll á árinu 1988 en nú eru þau sýnd í fyrsta sinn.

Ferill Húberts Nóa sem myndlistarmanns er samtvinnaður bakgrunni hans í náttúruvísindum. Viðfangsefnið er jafnan landslag, tjáningin byggir á upplifun og tilfinningahrifum um leið og mælitækjum vísindanna er beitt, eða til þeirra vísað, við sköpun verksins. Húbert Nói stundaði myndlistarnám frá 1982 til 1987 og hefur tekið þátt í fjölda samsýninga og sett upp fjölmargar einkasýningar allt frá árinu 1986.

Hátíðardagskrá Skáksambands Íslands á afmælisdegi Fischers

10. mars 2008

Sunnudaginn 9. mars hefði Fischer orðið 65 ára gamall og af því tilefni efndi Skáksamband Íslands til sérstakrar hátíðardagskrár í Þjóðmenningarhúsinu. Merkir stórmeistarar og samferðamenn Fischers komu til landsins til að minnast hins látna meistara, þar á meðal Boris Spassky fyrrverandi heimsmeistari í skák og William Lombardy aðstoðarmaður Fischers í einvígi aldarinnar í Reykjavík árið 1972. Forsætisráðherra Geir H. Haarde flutti tölu þar sem hann rifjaði upp einvígi Spasskys og Fischers árið 1972 og þau jákvæðu áhrif sem það hefur haft fyrir land og þjóð. Stórmeistararnir Lajos Portisch, Pal Benko, Vlastimil Hort og Friðrik Ólafsson voru einnig viðstaddir hátíðardagskránna og ávörpuðu sumir hverjir samkomuna. Í dag, mánudag, etja þeir hins vegar kappi á sérstöku minningarskákmóti um Fischer í ráðhúsi Reykjavíkur þar sem Spassky og Lombardy skýra skákirnar. Jafnhliða fer fram lokaumferð alþjóðlegs skákmóts í Reykjavík sem helgað er minningu skákmeistarans Bobby Fischers.

(Ljósmynd Gunnar Finnlaugsson; Boris Spassky og frú standa utast, Guðrún Garðarsdóttir staðgengill forstöðumanns Þjóðmenningarhússins stendur á milli þeirra ásamt bróður Sæmundar Pálsssonar).

Auk þess sem að framan er talið var við dagskránna frumflutt á Íslandi stutt tónverk eftir franska 18. aldar tónskáldið og skákmeistarann François-André Danican Philidor. Jafnframt voru til sýnis minjar og myndir frá einvíginu 1972, þar á meðal taflborðið sem Fischer og Spassky tefldu við, en það verður áfram til sýnis hér í Þjóðmenningarhúsinu um óákveðinn tíma. Borðið var sérsmíðað fyrir einvígið af Ragnari Haraldssyni eftir hönnun Gunnars Magnússonar húsgagnaarkitekts.

Það má með sanni segja að góður andi hafi ríkt á meðal vina og félaga Fischers og annarra gesta þessa hátíðlegu stund hér í Þjóðmenningarhúsinu. Að dagskránni lokinni bauð Skáksamband Íslands viðstöddum uppá léttar veitingar.

(Stórmeistararnir Pal Benko, William Lombardy og Wlastimil Hort)

Alþjóðleg ráðstefna um hátíða- og viðburðahald haldin í Reykjavík

28. - 29. febrúar 2008

Nokkrar málstofur á ráðstefnu IFEA samtakanna - International Festivals and Events Association voru haldnar hér í Þjóðmenningarhúsinu en hin árlega ráðstefna samtakanna var að þessu sinni haldin á Íslandi í fyrsta skipti. Skipuleggjandi ráðstefnunnar hér á landi var Höfuðborgarstofa. Á annað hundrað manns komu á ráðstefnuna víðs vegar að úr heiminum.

Samfélagsverðlaun Fréttablaðsins afhent

26. febrúar 2008

Samfélagsverðlaun Fréttablaðsins voru veitt í þriðja sinn og fór athöfnin að þessu sinni fram í Þjóðmenningarhúsinu. Markmiðið með Samfélagsverðlaununum er að beina kastljósinu að þeim góðu verkum sem unnin eru í samfélaginu og því fjölmarga fólki sem leggur áþreifanlegan skerf af mörkum til þess að bæta samfélag okkar.

Forseti Íslands Hr. Ólafur Ragnar Grímsson afhenti verðlaunin sem féllu Hjálpræðishernum í skaut. Auk Hjálpræðishersins hlutu verðlaunin Guðrún Halldórsdóttir menntafrömuður, Hörður Torfason tónlistarmaður, Þorsteinn Bjarni Einarson og Sigríður Steingrímsdóttir sem fóstrað hafa fjölda barna og Ragna Marinósdóttir sem unnið hefur ötullega að málefnum fatlaðra barna og fjölskyldna þeirra. Verðlaun voru því veitt í fjórum flokkum auk heiðursverðlauna.

Ljósmynd: Fréttablaðið, Anton.

Vel heppnað málþing um þýðingar og frumsamin ritverk Helga Hálfdanarsonar

23. febrúar 2008

Þjóðmenningarhúsið efndi til málþings í tengslum við sýninguna Handan um höf – þýðingar og frumsamin ritverk Helga Hálfdanarsonar í bókasal hússins laugardaginn 23. febrúar. Á málþinginu vörpuðu frummælendur hver sínu ljósi á verk Helga, þeir fjölluðu um fræðiskrif hans og skáldskaparrýni, jafnt sem þýðingar hans á ólíkum verkum. Frummælendur voru Eysteinn Þorvaldsson, Ástráður Eysteinsson, Ásdís Sigmundsdóttir og Sveinn Einarsson. Auk þess las Borgar Garðarsson leikari einræðu úr leikritinu Prómeþeifur eftir Æskílos sem Helgi þýddi. Gauti Kristmannsson stýrði málþinginu. Málþingið var með kaffihúsasniði svo gestir gátu notið hressingar á meðan þeir hlýddu á erindin. Í lok umræðna steig Vilborg Dagbjartsdóttir skáldkona í pontu og fór með tvær hækur eftir sig en hún glímir daglega við þetta ljóðform sem Helgi Hálfdanarson færði okkur frá Japan.

Dagskráin var á þessa leið:

Guðríður Sigurðardóttir, forstöðumaður Þjóðmenningarhússins, bauð gesti velkomna
Gauti Kristmannsson, stjórnandi málþingsins, setti þingið
Borgar Garðarsson leikari las fyrstu einræðu Prómeþeifs úr leikritinu Prómeþeifur eftir Æskílos
Eysteinn Þorvaldsson: Skrafað um skáldskap að fornu og nýju
Ástráður Eysteinsson: Tign yfir tindum og dauðinn á kránni. Um ljóðaþýðingar Helga Hálfdanarsonar
Hlé
Ásdís Sigmundsdóttir: Soule of the Age! Shakespeare og enska endurreisnin
Sveinn Einarsson: Bókstafurinn og leiksviðið
Gauti Kristmannsson stýrði umræðum og sleit þinginu
Léttar veitingar

Kammertónleikahelgi

16. - 17. febrúar 2008

Tvær kammertónleikaraðir standa yfir í bókasal Þjóðmenningarhússins í vetur og svo vildi til að tónleikar úr báðum röðum voru haldnir þessa helgi. Hljóðfæraleikarar úr Sinfóníuhljómsveit Íslands léku á tónleikum sem kölluðust Fransk-rússneskur kammersirkus, verk eftir Debussy, Prokofiev og Ravel. Um var að ræða tvö meistaraverk eftir forsprakka franska impressjónismans og sjaldheyrðan kvintett Prokofievs, sem átti upphaflega að vera tónlist við sirkusballett. Næstu tónleikar í kammertónleikaröð Sinfóníuhljómsveitarinnar verða laugardaginn 15. mars kl. 17. Myndin sýnir tónleikagesti bíða þess að tónleikarnir hefjist.

Hinir tónleikarnir nefndust Áskrift í London en þar voru á ferðinni hljóðfæraleikarar úr kammerhópnum Nordic Affect sem léku verk úr tónleikaröð sem tónskáldin Abel og J. C. Bach héldu í London á seinni hluta 18. aldar og heldra fólk í London sótti. Nordic Affect er skipaður innlendum og erlendum hljóðfæraleikurum sem allir hafa lokið námi í flutningi tónlistar á upprunaleg hljóðfæri. Tónleikarnir voru styrktir af Tónlistarsjóði, Menningarsjóði Reykjavíkurborgar og Menningarsjóði FÍH.

Forstöðumannaskipti við Þjóðmenningarhúsið

13. febrúar 2008

Forsætisráðherra hefur veitt Guðríði Sigurðardóttur lausn frá embætti forstöðumanns Þjóðmenningarhússins frá 1. maí nk. að eigin ósk. Þá hefur forsætisráðherra flutt Markús Örn Antonsson úr starfi sendiherra í Kanada með samþykki utanríkisráðuneytisins og skipað hann í embætti forstöðumanns Þjóðmenningarhúss frá og með 1. september nk., með vísan til 1. mgr. 36. gr. laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins.

Guðrún Garðarsdóttir skrifstofustjóri og staðgengill forstöðumanns er settur forstöðumaður frá og með 1. maí til 1. september n.k.

Markús Örn hefur starfað sem sendiherra Íslands í Kanada frá 1. september 2005. Hann á fjölbreyttan starfsferil að baki. Meðal starfa sem Markús Örn hefur gengt má nefna að hann var útvarpsstjóri Ríkisútvarpsins 1985-1991 og svo aftur 1998-2005, borgarstjóri í Reykjavík 1991-1994, borgarfulltrúi í Reykjavík 1970-1985, ritstjóri tímaritsins Frjáls verzlun og fleiri tímarita hjá útgáfufélaginu Frjálst framtak hf. 1972-1983 og fréttamaður og dagskrárgerðarmaður við Sjónvarpið í árdaga þess. Markús Örn Antonsson er kvæntur Steinunni Ármannsdóttur fv. skólastjóra.

Afhending verðlauna í safnanæturgetraun Þjóðmenningarhússins

12. febrúar 2008

Eins og tilkynnt hefur verið hér í fréttadálki Þjóðmenningarhússins var Jónína Lárusdóttir dregin út sem vinningshafi getraunar út frá málverkum Erlu Þórarinsdóttur sem nú eru á sýningu í verslun hússins. Getraunin var haldin á safnanótt og fólst í því að finna svarið við spurningunni; hver er byggingin?, en málverk Erlu eru af grunnfleti nokkurra opinberra bygginga í Reykjavík. Aðeins Jónína og eiginmaður hennar, Sigurður Traustason, gátu gefið rétt svar við öll fimm málverkin sem spurningin snérist um, enda ekki alltaf augljóst hver byggingin er þegar aðeins skal dæma út frá grunnfletinum. Þau Jónína og Sigurður tóku þátt í getrauninni af einlægum áhuga og höfðu gaman af, þau fengu sér jafnvel göngutúr um borgina daginn eftir til þess að kanna hvort svör þeirra hefðu verið rétt. Svo reyndist vera og á myndinni sést Jónína taka við verðlaununum úr hendi Guðrúnar Garðarsdóttur, staðgengils forstöðumanns. Verðlaunin voru ekki af verri endanum: ritið Handritin sem Árnastofnun gaf út í tengslum við samnefnda sýningu sína hér í húsinu, líkan af Þjóðmenningarhúsinu, bók um feril Erlu Þórarinsdóttur og gjafakort fyrir hádegisverði fyrir fjóra í boði matstofu hússins, Matar og menningar.

Minningarbók um Robert J. Fischer

12. febrúar 2008

Minningarbók um hinn látna skáksnilling Robert J. Fischer hefur verið komið fyrir í anddyri Þjóðmenningarhússins. Í tvær vikur, eða til 26. febrúar, mun bókin liggja frammi opin öllum þeim sem vilja votta meistaranum virðingu sína með því að rita nafn sitt í bókina. Vinir og velvildarmenn hins látna, hinn svokallaði RJF baráttu- og stuðningshópur, stendur að minningarbókinni. Á laugardag 16. febrúar gengst hópurinn fyrir minningarathöfn í Laugardælakirkju í Hraungerðisprestakalli í Árnesprófastsdæmi þar sem Fischer er jarðsettur. Þann dag verður minningarbókin ekki í Þjóðmenningarhúsinu heldur við athöfnina í kirkjunni.

Myndin sýnir Sæmund Pálsson við minningarbókina hér í anddyrinu.

Sönglúðrar hljómuðu á myrkum músíkdögum

10. febrúar 2008

Málmblásarakvintettinn Sönglúðrar kom fram á tónleikum í bókasal sunnudaginn 10. febrúar. Sönglúðra skipa þekktir tónlistarmenn sem allir eru fastráðnir við Sinfóníuhljómsveit Íslands og leika auk þess með ýmsum kammerhópum og í Íslensku óperunni og víðar. Tónlistarmennirnir eru: Eiríkur Örn Pálsson á trompet, Einar Jónsson á trompet, Emil Friðfinnsson á horn, Sigurður Þorbergsson á básúnu og Tim Buzbee á túbu.

Á efnisskrá voru verk eftir íslensk nútímatónskáld, þá Jón Ásgeirsson, Herbert H. Ágústsson, Tryggva M. Baldvinsson, Áskel Másson og Pál P. Pálsson. Tónleikarnir heppnuðust vel og voru ágætlega sóttir.

Safnanótt / úrslit getraunar

8. febrúar 2008

Safnanótt var haldin föstudagskvöldið 8. febrúar þrátt fyrir óvægna veðurspá. Veðurguðirnir báru hátíðina að endingu ofurliði og var safnanótt slitið kl. 22 í stað eitt eftir miðnætti. Þó nokkrir einarðir áhugamenn um viðburði safnanna þetta kvöld létu sjá sig þó að lögreglan hefði gefið út þau tilmæli að fólk héldi sig heima.

Hér í Þjóðmenningarhúsinu lifnuðu sýningar og öðluðust nýja vídd eins og til stóð: Brynhildur Þorgeirsdóttir sýndi eldfjöll sín og eldsprettur í 101 Gallery handan götunnar, Svanhildur Gunnarsdóttir opnaði skrifarastofuna á handritasýningunni, raddir Helga Hálfdanarsonar og Arnars Jónssonar ómuðu um hljóðkerfi á sýningunum um Helga annars vegar og Jónas Hallgrímsson hins vegar og getraunin Hver er byggingin? – út frá málverkum Erlu Þórarinsdóttur kryddaði sýningu hennar í verslun hússins. Dregið hefur verið úr réttum lausnum og er vinningshafinn Jónína Lárusdóttir. Vinningurinn er ekki af verri endanum en Jónína hlýtur að launum ritið Handritin, líkan af Þjóðmenningarhúsinu, bók um feril Erlu Þórarinsdóttur og gjafakort fyrir hádegisverði fyrir fjóra í boði matstofu hússins, Matar og menningar.

Þjóðmenningarhúsið þakkar öllum sem lögðu leið sína í húsið þetta kvöld og tóku þátt í getrauninni eða skinnskrifunum og nutu sýninganna. Myndin sýnir einbeitta bræður munda fjaðurstafinn í skrifarastofu handritasýningarinnar.