Eldri fréttir 2009

Jólaskark; tónleikar

29. desember 2009

Þriðjudaginn 29. desember hélt strengjasveitin Skark tónleika í Bókasal undir yfirskriftinni JólaSkark. Á efnisskrá var Jólakonsertinn eftir Corelli, Hinsta kveðja eftir Jón Leifs, Serenaða eftir Elgar, Musica Dolorosa eftir Vasks og að auki frumflutti strengjasveitin nýtt verk eftir tónskáldið unga Viktor Orra Árnason.

Strengjaveitin Skark var stofnuð sumarið 2008 af tónlistarnemum sem stunda framhaldsnám bæði hérlendis og erlendis. Bjarni Frímann Bjarnason stjórnar sveitinni með lágfiðlu í hönd.

Þetta var bæði ánægjuleg og hátíðleg kvöldstund fyrir alla viðstadda.

Málþing Hins íslenska náttúrufræðifélags

28. desember 2009

Mánudaginn 28. desember var 120 ára afmælis Hins íslenska náttúrufræðifélags minnst í Bókasal Þjóðmenningarhússins. Var það gert með málþingi undir yfirskriftinni: Náttúruminjasafn Íslands - Hvernig safn viljum við eignast? Frummælendur voru þessir: Kristín Svavarsdóttir, formaður HÍN, sem fjallaði um sögu félagsins frá stofnun undir yfirskriftinni: Hið íslenska náttúrufræðifélag 120 ára. Guðmundur Páll Ólafsson, rithöfundur og náttúrufræðingur sem nefndi erindi sitt: Íslandssafn - að sá, virða og uppskera. Sigurjón Baldur Hafsteinsson, lektor í safnafræði við HÍ, sem fjallaði um: Samtíð og framtíð Náttúruminjasafns Íslands og Ólöf Ýrr Atladóttir, ferðamálastjóri, sem velti upp spurningunni: Hvaða máli skiptir náttúruminjasafn fyrir ferðaþjónustuna?

Eftir kaffihlé hófust pallborðsumræður sem Hilmar J. Malmquist, ritari HÍN stjórnaði. Í pallborði sátu Katrín Jakobsdóttir, menntamálaráðherra, Svandís Svavarsdóttir, umhverfisráðherra, Ásborg Arnþórsdóttir, ferðamálafulltrúi uppsveita Árnessýslu, Eygló Friðriksdóttir, skólastjóri Sæmundarskóla, Helgi Torfason, safnstjóri Náttúruminjasafns Íslands og Jón G. Ottósson, forstjóri Náttúrufræðistofnunar Íslands. Hvert og eitt þeirra kynnti sín sjónarmið og að því búnu var tekið við fyrirspurnum úr sal. Eins og nærri má geta mæddi þá mest á ráðherrunum og forstöðumönnum Náttúruminjasafns og Náttúrufræðistofnunar vegna þeirrar stöðu sem safnastarfsemi á sviði náttúrufræða hefur verið í og þess farvegs sem hún nú er í eftir lagabreytingu 2007.

Að umræðum loknum bauð mennta- og menningarmálaráðherra viðstöddum til móttöku í hliðarsal.

Þjóðmenningarhúss-piparkökuhús afhent til eignar og er til sýnis

23. desember 2009

Þjóðmenningarhúsinu hlotnaðist óvænt og ánægjuleg gjöf núna rétt fyrir jólin og við lok aldarafmælisársins. Ungt par frá Njarðvík, þau Laufey Hlín Björgvinsdóttir og Ólafur Hilmarsson, hafði samband og vildi gefa húsinu piparkökuhús sem þau höfðu gert í líki Þjóðmenningarhússins. Húsið gerðu þau í sameiningu og settu það í samkeppni Kötlu um glæsilegasta piparkökuhúsið og hefur það verið til sýnis í verslanamiðstöðinni Smáralind undanfarnar vikur ásamt öðrum húsum sem kepptu til verðlauna. Svo fór að Þjóðmenningarhúss-piparkökuhúsið sigraði í keppninni enda ekki furða þar sem það er ótrúlega nákvæmlega gert og sérlega vandað til þess á allan máta. Það er raflýst að innan svo út um örþunnar rúðurnar stafar hlýrri birtu, alveg eins og vegfarendur um Hverfisgötuna kannast við þegar Þjóðmenningarhúsið er uppljómað.

Í stuttu spjalli við afhendingu hússins kom fram að þau Laufey og Ólafur höfðu einfaldlega verið á höttunum eftir fallegasta húsinu í bænum sem viðfangsefni í piparkökuhúsgerðinni. Þegar verkið var langt á veg komið fregnuðu þau að húsið væri 100 ára á þessu ári sem jók enn á ánægjuna yfir verkinu. Aðspurð sögðu þau að smíðin hefði tekið um þrjár vikur í frístundum.

Það er Þjóðmenningarhúsinu sönn ánægja að taka við svo sérstæðri og fallegri gjöf og verður húsið að sjálfsögðu til sýnis gestum yfir hátíðarnar og fram á nýárið.

Aðventutónleikar Nýja-Kvartettsins, Gissur Páll Gissurarson tenór söng

19. desember 2009

Laugardaginn 19. desember hélt Nýi kvartettinn tónleika í Bókasal og flutti lög af geisladiski sínum Fegursta rósin. Diskurinn kom út á aðventunni fyrir ári og við það tilefni hélt Nýi-Kvartettinn útgáfutónleika hér í Þjóðmenningarhúsinu. Á diskinum eru ýmis hugljúf lög tengd aðventunni svo nú í aðdraganda jóla var leikurinn endurtekinn með öðrum hrífandi tónleikum þessara frábæru listamanna sem kvartettinn skipa, en það eru: Gissur Páll Gissurarson tenór, Árni Heiðar Karlsson píanóleikari, Hjörleifur Valsson fiðluleikari og Örnólfur Kristjánsson sellóleikari.

Aðgangur var ókeypis og allir velkomnir og voru tónleikagestir á öllum aldri, allt frá ungabörnum og uppúr.

Sýningin Póstkortaár opnuð

17. desember 2009

Listakonurnar Vera Sölvadóttir og Jarþrúður Karlsdóttir hafa sett upp sýninguna Póstkortaár í Þjóðmenningarhúsinu. Sýningin er framhald á þeim gjörningi þeirra að hittast einu sinni í viku frá sumri 2008 í eitt ár og senda ókunnugu fólki úti í heimi vingjarnlegt póstkort þar sem þær segja frá því sem á daga þeirra hafði drifið þá vikuna. Auk ljósmynda af póstkortunum er á sýningunni hljóðverk og myndbandsinnsetning.

Við opnunina hélt Markús Örn Antonsson forstöðumaður Þjóðmenningarhússins stutt ávarp og Jarþrúður flutti nokkur lög fyrir gesti, bæði eigin tónsmíðar og annarra. Jarþrúður söng og lék á flygilinn en auk þess þess lék Hallvarður Ásgeirsson undir á rafmagnsgítar.

Sýningin mun standa til 7. mars nk.

Útgáfutónleikar AdHd í Þjóðmenningarhúsinu

13. desember 2009

Hljómsveitin AdHd gaf nýverið út hljómdiskinn adhd. Hljómsveitin hélt útgáfutónleika sína sunnudagskvöldið 13.desember í Þjóðmenningarhúsinu. adhd er fyrsta plata hljómsveitarinnar og inniheldur 7 lög. Tónlistinni lýsa meðlimir sveitarinnar sem melódískri og oft á tíðum lágstemmdri, en Bókasalur Þjóðmenningarhússins hentar einstaklega vel fyrir flutning tónlistar af því tagi. Tónleikarnir voru enda mjög góðir að sögn áheyrenda og heppnuðust afar vel að sögn hljómsveitarmeðlima, en þeir eru: Davíð Þór Jónsson - hljómborð og bassi, Magnús Trygvason Eliassen – trommur, Ómar Guðjónsson - gítar og bassi og Óskar Guðjónsson – saxófónn.

AdHd er á facebook >>.

Aðventuskemmtun fyrir alla fjölskylduna

12. desember 2009

Laugardaginn 12. desember bauð Þjóðmenningarhúsið uppá skemmtun fyrir alla fjölskylduna. Skemmtunin fólst í dagskrárfléttu með brúðuleiksýningu, trúbadoraleiðsögn og leikriti. Helga Steffensen og vinir hennar hjá Brúðubílnum settu upp brúðuleikritið Selinn Snorra sem unnið er uppúr sögu norska rithöfundarins Frithjof Sælen og kom fyrst út í íslenskri þýðingu árið 1950. Sagan hefur notið fádæma vinsælda allar götur síðan. Að brúðuleiknum loknum tóku trúbadorarnir Svavar Knútur og ástralski vinur hans Gabriel Lynch við og leiddu söngva- og söguleiðsögn um sýningu Náttúrufræðistofnunar Íslands Að spyrja Náttúruna. Á sýningunni eru uppstoppuð dýr frá öllum heimsálfum, mörg þeirra afar framandi og merkileg og kunnu þeir félagarnir söngva um dýrin og að segja frá einhverju skrýtnu og skemmtilegu um þau. Að síðustu sýndi svo Stoppleikhópurinn leikritið Bólu-Hjálmar en það var valið barna- og unglingasýning ársins 2009 á Grímuverðlaunahátíðinni sl. sumar. Þar fjallar leikhópurinn af leikgleði og útsjónarsemi um lífsgöngu Hjálmars Jónssonar skálds og kotbónda á Norðurlandi á fyrri hluta nítjándu aldar.

Skemmtunin fór vel fram og hélt þeim fjölmörgu sem hennar nutu hugföngnum. Veitingastofan bauð heitt súkkulaði, vöfflur og kleinur á sérstöku tilboðsverði eins og hæfir við slíkt tilefni.

Hausttónleikar Listaháskóla Íslands haldnir í Þjóðmenningarhúsinu

30. nóvember - 11. desember 2009

Tónlistardeild Listaháskólans hélt sína árlegu hausttónleika að þessu sinni í Þjóðmenningarhúsinu. Tónleikarnir eru haustpróf nemenda sem stunda nám í hljóðfæraleik eða söng og var efnisskrá þeirra afar fjölbreytt. Fram komu nemendur af öllum námsárum og fluttu hver um sig um það bil 20 mínútna langa efnisskrá. Þrír til fjórir nemendur komu fram á hverjum tónleikum.

Tónleikarnir voru yfirleitt haldnir kl. 18 á virkum dögum yfir tveggja vikna skeið. Bæði nemendur og kennarar voru ánægðir með aðbúnaðinn, hljómburðinn og umgjörðina sem Bókasalur hússins býr tónlistarflutningi af þessu tagi.

Útgáfuhóf vegna afmælisrits hússins; Safnahúsið • 1909 – 2009 • Þjóðmenningarhúsið

8. desember 2009

Til að minnast 100 ára afmælis Þjóðmenningarhússins á þessu ári var ákveðið að unnin yrði bók sem varpaði ljósi á hönnunar- og byggingarsögu hússins og setti tilurð þess og aldarlanga starfsemi í sögulegt samhengi. Bókin kom út þann 8. desember og sama dag var ýmsum aðstandendum ritsins; höfundum greina og ljósmynda, hönnuði ritsins, starfsfólki hússins, fulltrúum menningarstofnana sem í húsinu hafa starfað, og fleiri gestum boðið til athafnar til að fagna útgáfunni. Við það tækifæri ávarpaði formaður stjórnar Þjóðmenningarhússins, Salome Þorkelsdóttir, gesti en Ásta Magnúsdóttir, ráðuneytisstjóri mennta- og menningarmálaráðuneytisins flutti kveðju menntamálaráðherra, Katrínar Jakobsdóttur. Eggert Þór Bernharðsson, ritstjóri bókarinnar, flutti að síðustu ávarp þar sem hann lýsti efnistökum bókarinnar og vitnaði í nokkur dæmi úr greinum sem þar birtast.

Laufey Sigurðardóttir lék á fiðlu og Páll Eyjólfsson spilaði á gítar á meðan gestir spjölluðu saman og gæddu sér á þjóðlegum, jólalegum veitingum.

Afmælisritið Safnahúsið ∙ 1909-2009 ∙ Þjóðmenningarhúsið kemur út

8. desember 2009

Þjóðmenningarhúsið státar af eitt hundrað ára langri, samfelldri og dýrmætri menningarsögu. Til að minnast 100 ára afmælisins gefur Þjóðmenningarhúsið út bók sem varpar ljósi á hönnunar- og byggingasögu hússins og setur tilurð þess og aldarlanga starfsemi í sögulegt samhengi. Höfuðgreinarnar og fræðilega burðarása verksins rita þeir Pétur H. Ármannsson, arkitekt, og Guðmundur Hálfdanarson, prófessor. Í ritinu er horft um öxl og brugðið upp svipmyndum frá upphafi starfseminnar allt til þessa dags. Fjöldi höfunda á greinar í ritinu og var Eggert Þór Bernharðsson sagnfræðingur ráðinn ritstjóri. Auk fræðilegrar nálgunar eru í ritinu frumsamdir textar helgaðir þessu musteri minninganna eftir rithöfundana og skáldin Sigurð Pálsson og Sjón. Þá eru ennfremur birt brot sem geyma frásagnir úr húsinu úr verkum sex annarra rithöfunda. Þess utan eru birt kveðjuorð forsvarsmanna safnanna sem áður voru hér til húsa. Fleiri greinahöfundar láta hugann reika um liðna tíð, lýst er þeim endurbótum sem fram fóru á húsinu á síðari hluta tíunda áratugarins og lesendur fá vissu sína um nöfnin sem greypt eru í útveggi hússins, svo nokkur áhersluatriði afmælisritsins séu nefnd. Í lokakafla bókarinnar leiðir núverandi forstöðumaður Markús Örn Antonsson lesendur um húsið og sýningarnar.

Guðrún Garðarsdóttir, skrifstofustjóri Þjóðmenningarhússins, var verkefnisstjóri fyrir hönd stofnunarinnar og Guðjón Ingi Hauksson, teiknari, hannaði verkið.

Bókin er ríkulega skreytt ljósmyndum og mun fást í bókaverslunum, í Þjóðmenningarhúsinu og í safnbúðum Listasafns Íslands og Þjóðminjasafns Íslands.

Newcastle - New York - Nýja Ísland – ný myndlistarsýning í verslun og veitingastofu

7. desember 2009

Listakonan Yst sýnir kola- og rauðkrítarteikningar á yfirstandandi sýningu í myndlistarsýningaröð í verslun og veitingastofu Þjóðmenningarhússins. Sýningin heitir Newcastle - New York - Nýja Ísland. Verkin voru unnin í Newcastle 2007, í New York 2008 og á Nýja Íslandi 2009, eftir hrun. Listakonan lýsir viðfangsefni verkanna svona: Vonin er sameiginleg öllum þeim, sem stokka upp spilin og hefja nýja sókn, hvort heldur um er að ræða nýja staðsetningu í tíma og rúmi eða endurspeglun í nafngiftum, sem hafa eitthvað nýtt innifalið í sér.

Sýninguna ber uppá svartasta skammdegið frá byrjun desember, fram yfir nýárið og út febrúar 2010.

Yst er sálfræðingur, með MFA-gráðu frá Newcastle og hefur unnið að list sinni alfarið í áratug. Nánar á: www.yst.is.

Fabúla - útgáfutónleikar

4. desember 2009

Í tilefni af útgáfu fjórðu sólóplötu sinnar þann 4. desember hélt tónlistarkonan Fabúla, Margrét Kristín Sigðurðardóttir, útgáfutónleika í Bókasal Þjóðmenningarhússins sama kvöld. Nýja platan nefnist In Your Skin.

Á útgáfutónleikunum léku ásamt Fabúlu þeir Birkir Rafn Gíslason á gítar, Jökull Jörgensen á bassa, Unnur Birna Björnsdóttir á fiðlu, Hallgrímur Jónas Jensson á selló og Scott Mclemore á trommur og slagverk.

Fabúla og hljómsveit hennar sköpuðu áhrifamikla stemmningu með tónlistinni og hrifu áheyrendur með sér. Hægt er að kynnast tónlist Fabúlu á vefsíðu hennar: www.fabula.is.

Afmælistónleikar Þjóðræknisfélagsins – kvöldskemmtun

1. desember 2009

Þjóðræknisfélag Íslendinga efndi til kvöldskemmtunar í tilefni 70 ára afmælis félagsins að kvöldi 1. desember hér í Þjóðmenningarhúsinu.

Menntamálaráðherra, Katrín Jakobsdóttir, ávarpaði gesti en fram komu Óperukór Hafnarfjarðar, Álftagerðisbræður, Guitar Islancio og Baggalútur en allir hafa þessir flytjendur komið fram á menningarhátíðinni Núna / Now sem haldin er í Íslendingabyggðum í Kanada með íslenskum listamönnum.

Aðgangur var ókeypis og tónleikarnir vel sóttir.

Úthlutunarathöfn Þjóðhátíðarsjóðs fór fram í Þjóðmenningarhúsinu

1. desember 2009

Þjóðhátíðarsjóður veitir styrki til stofnana og annarra aðila, sem hafa það verkefni að vinna að varðveislu og vernd þeirra verðmæta lands og menningar, sem núverandi kynslóð hefur tekið í arf. Úthlutun styrkja vegna ársins 2010 fór fram við hátíðlega athöfn í bókasal Þjóðmenningarhússins. Alls bárust að þessu sinni 259 umsóknir um styrki að fjárhæð samtals um 350 millj. kr. Úthlutað var 65 styrkjum að fjárhæð samtals kr. 33,9 millj. kr. og hlutu eftirtaldir aðilar hæstu styrkina:

1. kr. 1.500.000 Málvísindastofnun Háskóla Íslands.
2. kr. 1.000.000 Víkin – Sjóminjasafnið í Reykjavík.
3. kr. 1.000.000 Ólafsdalsfélagið.
4. kr. 1.000.000 Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum.
5. kr. 1.000.000 Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum.
6. kr. 1.000.000 Ljósmyndasafn Reykjavíkur.
7. kr. 1.000.000 Félag áhugamanna um Bátasafn Breiðafjarðar.

Afmælisfundur Þjóðræknisfélags Íslendinga

28. nóvember 2009

Laugardaginn 28. nóvember efndi Þjóðræknisfélag Íslendinga til afmælisfundar hér í Þjóðmenningarhúsinu í tilefni 70 ára afmælis félagsins.

Formaður Þjóðræknisfélagsins, Almar Grímsson, setti samkomuna og bauð gesti velkomna. Forseti Íslands Ólafur Ragnar Grímsson flutti ávarp og sendiherra Kanada, Alan Bones, og Stephen R. Watson, sendiráðunautur í sendiráði Bandaríkjanna, fluttu kveðjur til félagsins. Því næst flutti Atli Ásmundsson aðalræðismaður í Winnipeg, erindi um starfsemina vestanhafs. Gísli Pálsson, prófessor, flutti erindi um Mannlýsingar og mannjöfnuð, og Caelum Vatnsdal sagði frá Núna/ Now listamannatengslaverkefninu. Einnig flutti Valgeir Þorvaldsson, forstöðumaður Vesturfarasetursins á Hofsósi, kveðjur. Fundarstjóri var Markús Örn Antonsson, forstöðumaður Þjóðmenningarhússins.

Sveinn Einarsson leikstjóri og Arnar Jónsson leikari fluttu dagskrá um Stephan G. Stephanson sem Sveinn Einarsson hefur gert.

Í hliðarsölum voru kynningar á Vesturfarasetrinu á Hofsósi, Snorraverkefninu, Ferðastarfsemi ÞFÍ og Vesturheims og heimildarmynd eftir Elínu Hirst og Ragnar Santos var jafnframt kynnt.

Boðið var uppá kaffi/te og meðlæti að dagskrá lokinni. Bókasalurinn var fullsetinn velunnurum Þjóðræknisfélagsins þennan laugardagseftirmiðdag og var góður rómur gerður að dagskránni.

Útgáfuteiti á vegum Forlagsins

26. nóvember 2009

Nýverið kom út hjá Máli og menningu þýðing Kristjáns Árnasonar á Ummyndunum (Metamorphoses) eftir Óvid. Rit þetta er talið eitt helsta meistaraverk heimsbókmenntanna og eru það því mikil tímamót að það komi loks út á íslensku. Kristján hefur lengi unnið að þýðingu þessa stórvirkis úr latínu en hann ritar jafnframt inngang og skýringar með bókinni.

Þann 26. nóvember bauð Forlagið til móttöku í Bókasal til heiðurs Kristjáni og bókinni í samvinnu við Þjóðmenningarhúsið. Þar var verkið kynnt með ýmsum hætti auk þess sem fyrrum nemendur Kristjáns Árnasonar stigu á stokk og heiðruðu sinn gamla lærimeistara. Á myndinni sést Einar Kárason rithöfundur segja frá kynnum sínum af Kristjáni og verki Óvíds af sinni kunnu frásagnarsnilld.

Ljósaganga frá Þjóðmenningarhúsinu

25. nóvember 2009

Á alþjóðlegum baráttudegi gegn ofbeldi gegn konum, 25. nóvember, var alþjóðlegu 16 daga átaki gegn kynbundu ofbeldi ýtt úr vör í 19 sinn. Var það gert með Ljósagöngu til að vekja athygli á ofbeldi gegn konum og hvetja til aðgerða. Gangan hófst fyrir framan Þjóðmenningarhúsið og lauk við Sólfarið við Sæbraut.

Í broddi fylkingar voru kyndilberar sem láta sig málefnið varða. Þeirra á meðal Jóhanna Sigurðardóttir, forsætisráðherra, Steingrímur J. Sigfússon, fjármálaráðherra, Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, varaformaður Sjálfstæðisflokksins, Stefán Eiríksson, lögreglustjóri höfuðborgarsvæðisins, Halldóra Geirharðsdóttir, leikkona, og Þórdís Elva Þorvaldsdóttir Bachmann, leikkona, leikskáld og höfundur bókarinnar Ofbeldi á Íslandi á mannamáli.

Í tilefni dagsins var ljós Friðarsúlunnar tileinkað voninni um heim án ofbeldis. Friðarsúlan er verk Yoko Ono, og tók hún þátt í átakinu að þessu sinni með því að tileinka ljós Friðarsúlunnar í fyrsta sinn sérstöku málefni: Alþjóðadegi um afnám ofbeldis gegn konum. Mannréttindasamtök og kvennahreyfingin á Íslandi stóðu að göngunni.

Hefnd Olgu drottningar - um sagnaritun Rússa og norræna bókmenntahefð

25. nóvember 2009

Þann 25. nóvember hélt Árni Bergmann erindi um sagnaritun Rússa og norræna bókmenntahefð út frá nýútkomnu verki í Lærdómsritaröð Hins íslenska bókmenntafélags; Rússa sögur og Ígorskviða sem Árni þýddi og skrifaði ítarlegar skýringar við. Í ritinu eru þekktustu verk rússneskra bókmennta til forna - Igorskviða og valdar sögur úr elstu annálum Rússa. Í ritinu útskýrir Árni textana og gerir ítarlega grein fyrir því hvað er líkt og hvað ólíkt með fornrússneskum og forníslenskum bókmenntum og slíkt hið sama gerði hann í þessu erindi.

Dagskráin var haldin í samvinnu Hins íslenska bókmenntafélags, Þjóðmenningarhússins og rússneska sendiráðsins sem bauð uppá léttar veitingar að erindi Árna loknu. Sigurður Líndal forseti Hins íslenska bókmenntafélags flutti ávarpsorð í byrjun dagskrár og sendiherra Rússlands Victor Tatarintsev ávarpaði samkomuna og greindi frá þýðingu þessarar útgáfu fyrir menningartengsl landanna.

Aðstandendur og gestir voru ánægðir með hvernig til tókst enda Árni sögumaður góður og margir viðstaddra glaðir að fá tækifæri til að ræða saman í móttöku sendiherrans að erindinu loknu.

Útvarpsþátturinn Safnahús – Þjóðmenningarhús endurfluttur á fullveldisdaginn

23. nóvember 2009

Útvarpsþátturinn Safnahús - Þjóðmenningarhús, sem Gunnar Stefánsson tók saman í tilefni af yfirstandandi aldarafmæli Þjóðmenningarhússins, verður endurfluttur á Rás 1 þriðjudaginn 1. desember klukkan 13:00. Þátturinn var áður á dagskrá á þjóðhátíðardaginn 17. júní sl. Um mánaðamótin er afmælisrit Þjóðmenningarhússins jafnframt væntanlegt úr prentsmiðju. Þar verður hægt að blaða í máli og myndum yfir farinn veg í húsinu en vel fer einnig á því að rifja sögu þess upp í fylgd hins reynda þáttagerðarmanns Gunnars Stefánssonar.

Útgáfutónleikar Kristínar Bergsdóttur

22. nóvember 2009

Kristín Bergsdóttir hélt útgáfutónleika hér í Þjóðmenningarhúsinu sunnudagskvöldið 22. nóvember. Kristín flutti lög af Mublu, nýrri geislaplötu sinni. Mubla er fyrsta hljómplata Kristínar og inniheldur hún 14 frumsamin lög sungin á íslensku og ensku.

Kristín Bergsdóttir er ung söngkona og lagahöfundur sem útskrifaðist frá söngdeild Tónlistarskóla FÍH síðastliðið vor og er nú á lokaári í tónsmíðum við Listaháskóla Íslands.

Kristín fékk til liðs við sig einvala lið hljóðfæraleikara en sjálf sá hún um söng og píanóleik. Aðrir í hljómsveitinni voru: Magnús Tryggvason Elíassen, trommur, Arnljótur Sigurðarson, bassi, Steingrímur Teague, hljómborð, Ómar Guðjónsson, gítar, Kjartan Hákonarson, trompet, Samúel Jón Samúelsson, básúna og Þórður Hermannsson, lágfiðla.

Jónasarvaka 2009

16. nóvember 2009

Árleg Jónasarvaka Menningarfélagsins Hrauns í Öxnadal og Þjóðmenningarhússins var haldin hér í Þjóðmenningarhúsinu á degi íslenskrar tungu, mánudaginn 16. nóvember sl.

Dagskráin fólst í skáldlegum bollaleggingum og hrífandi tónlistarflutningi. Markús Örn Antonsson, forstöðumaður Þjóðmenningarhússins, bauð gesti velkomna og hélt stutta tölu út frá tilefninu. Gerður Kristný, rithöfundur og skáld, flutti skemmtilegt erindi sem hún nefndi: Hvernig verður maður ástmögur þjóðarinnar? – Og allir vita jú við hvern átt þegar svo er tekið til orða! Hamrahlíðarkórinn undir stjórn Þorgerðar Ingólfsdóttur flutti lög við ljóð Jónasar eftir Atla Heimi Sveinsson, Hróðmar Inga Sigurbjörnsson, Inga T. Lárusson, Jón Nordal og Jóns Leifs. Tryggvi Gíslason, formaður Menningarfélagsins Hrauns í Öxnadal, kynnti dagskránna og ræddi um ljóðin sem kórinn söng. Ástæða er til að nefna sérstaklega tónsmíð Jóns Leifs við Sólsetursljóð Jónasar Hallgrímssonar, sem aðeins hefur verið flutt einu sinni áður, en það var á Jónasarhátíð 2007. Hamrahlíðarkórinn skilaði tónsmíðunum á heillandi hátt og úr hópi söngfólksins stigu einsöngvari og hljóðfæraleikarar fram þegar á þurfti að halda!

Dagskráin var einstaklega vel heppnuð og það eina sem finna má að er að salurinn rúmaði ekki alla þá sem á vildu hlíða í sæti.

Nemendaráðstefna í Bókasal

6. nóvember 2009

Nemendaráðstefna nema í hagnýtri menningarmiðlun við Háskóla Íslands fór fram í Bókasal Þjóðmenningarhússins föstudaginn 6. nóvember. Þrjátíuogfimm nemendur á námskeiðinu Miðlunarleiðum fluttu erindi fyrir samnemendur sína og kennara. Ráðstefnan var liður í námsmati.

Auk þess var sett upp sýning á veggspjöldum sem nemendurnir hafa unnið en framsetning þeirra á efni á veggspjaldinu kemur einnig til mats vegna einkunnar fyrir námskeiðið.

Bókasalur og sýningarrými á stigapalli hentuðu einkar vel sem umgjörð um þessa skemmtilegu og fjölbreyttu ráðstefnu og veggspjaldasýningu. Veggspjöldin voru til sýnis aðeins á meðan á ráðstefnunni stóð.

Út vil ek

29. október 2009

Fimmtudaginn 29. október kom ævisaga Snorra Sturlusonar, eftir Óskar Guðmundsson fræðimann og rithöfund, út hjá JPV útgáfu. Útgáfufagnaður vegna bókarinnar var haldinn hér í Þjóðmenningarhúsinu þann dag. Boðið var uppá stutta dagskrá og léttar veitingar. Dagskráin var á þá leið að Markús Örn Antonsson forstöðumaður Þjóðmenningarhússins bauð gesti velkomna, Einar Karl Haraldsson, forseti Snorrasambandsins flutti hátíðarræðu og Melkorka Óskarsdóttir leikkona fór með Snorrarímu eftir Óskar Guðmundsson við lag Báru Grímsdóttur.

Útgáfunni var vel fagnað af þeim fjölmörgu sem lögðu leið sína í Þjóðmenningarhúsið að gleðjast með höfundi og öðrum hlutaðeigandi.

Tónleikar Nordic Affect; Frá Putalandi til Parísar

22. október 2009

Kammerhópurinn Nordic Affect hélt tónleika í bókasal fimmtudagskvöldið 22. október. Yfirskriftin var Frá Putalandi til Parísar því dimm húsasund Parísarborgar á 18. öld og Putaland Gúllivers voru meðal viðkomustaða á tónleikunum.

Nordic Affect hópurinn var stofnaður árið 2005 og hefur komið fram á Íslandi, í Danmörku, Hollandi og Englandi. Hér á landi hefur hópurinn einatt haldið tónleika sína í Þjóðmenningarhúsinu enda hæfir ómfagur hljómburðurinn í bókasal afar vel tónlist af þessu tagi. Á tónleikunum léku tveir af meðlimum hópsins, barokkfiðluleikararnir Halla Steinunn Stefánsdóttir og Sara DeCorso, dúó frá 18. öld eftir Haydn, Leclair og Telemann. Í bland við tónlistarflutninginn sögðu þær áheyrendum frá tónskáldunum og tónsmíðum þeirra en þar á meðal var hin skemmtilega Gúlliversvíta Telemanns. Til gamans má geta að helgina á eftir endurtóku þær tónleikana í sjálfri París, nánar tiltekið í dönsku kirkjunni þar í borg.

Áheyrendur hrifust með þeim Höllu og Söru í ferðalag um horfna eða hulda heima tónverkanna. Tónleikarnir voru styrktir af Tónlistarsjóði og Reykjavíkurborg.

Tónleikar Skúla Sverrissonar

18. október 2009

Skúli Sverrisson bassaleikari hélt tónleika í Þjóðmenningarhúsinu, fyrstu tónleika sína hér á landi um árabil. Hann hefur starfað hin seinustu ár í New York og flakkað um heiminn í tónleikaferðum með listamönnum á borð við Laurie Anderson, Lou Reed, Ryuichi Sakamoto og hljómsveitina Blonde Redhead.

Á tónleikunum lék hann tónlist af plötu sinni Seria sem kom út fyrir þremur árum en honum til fulltingis voru tónlistarmenn sem komu að því verki, m.a. gítarleikari Blonde Redhead, Amedeo Pace. Þá léku íslensku tónlistarmennirnir Ólöf Arnalds og Davíð Þór Jónsson með Skúla á tónleikunum.

Margir höfðu greinilega beðið tækifæris að sjá og heyra Skúla á tónleikum því salurinn yfirfylltist og keypti fólk miða þó að það fengi ekki sæti og yrði að standa allan tímann.

Hvað er bak við ystu sjónarrönd....

17. október 2009

Laugardaginn 17. október bauð Þjóðmenningarhúsið upp á flutning á leikritinu Hvað er bak við ystu sjónarrönd.... í tilefni aldarafmælis Þjóðmenningarhússins og Airwaves, sem hluta af Off-Venue dagskrá tónlistarhátíðarinnar. Leikritið var flutt á ensku vegna hinna fjölmörgu erlendu tónlistaráhugamanna sem sækja hátíðina heim.

Hvað er bak við ystu sjónarrönd.... er ein-/söng-leikur sem leiðir áhorfandann inn í tilfinningaferðalag landnámsmannanna. Voru þeir hugrakkir og stórhuga eða ringlaðir og fífldjarfir? Fylgst er með einum þeirra, Ísgerði, undirbúa ferðina yfir hafið, takast á við þær hættur sem þar bíða og berjast fyrir því sem hún telur rétt hverju sinni.

Verkið var áður sett upp í tengslum við listahátíðina Art Fart í sumar en í því fléttað saman sögu Ísgerðar og gamalli íslenskri tónlist. Höfundur, sögumaður og söngkona er Svanlaug Jóhannsdóttir. Með henni komu fram Rúnar Steinn Benediktsson á gítar og Embla Uggadóttir á fiðlu. Enginn aðgangseyrir var að sýningunni sem var ágætlega sótt.

Þjóðmenningarhúsið sýnir Floru Islandica

7. október 2009

Hið glæsilega verk, Flora Islandica, hefur verið tekið til sýningar í Þjóðmenningarhúsinu við Hverfisgötu. Bókin inniheldur 271 teikningu Eggerts Péturssonar af háplöntum íslenskrar flóru í raunstærð þeirra og eru teikningarnar sýndar eins og listamaðurinn gekk frá þeim. Bókin kemur aðeins út í 500 tölusettum eintökum, árituðum af listamanninum.

Þjóðmenningarhúsið tekur bókina til sýningar þar sem hún er glæsileg viðbót við hinn bóklega þjóðmenningararf. Með því er ennfremur skírskotað til sögu Náttúrugripasafnsins og starfsemi þess í húsinu um langt árabil.

Eggert er hvað þekktastur fyrir einstök málverk af íslenskri flóru, og þá sérstaklega olíumálverk af blómum. Þau hafa markað honum sess sem einum kunnasta íslenska listamanni samtímans. Áhugi hans á grasafræði hefur frá upphafi verið leiðarstef í verkum hans. Myndirnar í Flora Islandica vann Eggert fyrir bókina Íslensk flóra með litmyndum eftir Ágúst H. Bjarnason sem kom út árið 1983. Myndirnar voru birtar mikið smækkaðar í þeirri bók og hafa ekki komið fyrir augu almennings í fullri stærð fyrr en nú, í Flora Islandica.

Bókin er hönnuð af þeim Snæfríði Þorsteins og Hildigunni Gunnarsdóttur en þær fengu verðlaun FÍT árið 2009 fyrir bókina auk þess sem bókinni hlotnaðist silfur í evrópukeppni ADC*E (Art Directors Club of Europe) 2009. Snæfríð og Hildigunnur eru sjálfstætt starfandi hönnuðir sem reka saman vinnustofu.

Bókinni er stillt fram á eikarpúlti sem hefur verið sérsmíðað af þessu tilefni. Púltið hannaði listamaðurinn Daníel Magnússon. Daníel er þekktur fyrir listsköpun sína jafnt sem hönnun, m.a. hönnun á stólnum Hedoplast.

Það er bókaútgáfan Crymogea sem gefur bókina út og trésmíðaverkstæðið Bergiðjan smíðaði púltið. Sýning á bókinni í Þjóðmenningarhúsinu stendur út nóvembermánuð.

Ljósmyndasýningar í verslun og veitingastofu

25. september 2009

Ný sýning hefur verið opnuð í myndlistarsýningaröð í verslun og veitingastofu Þjóðmenningarhússins. Þeir listamenn sem nú sýna verk sín eru Sigurður Gunnarsson (1978) ljósmyndari og Kristín Elva Rögnvaldsdóttir (1972) myndlistarkona. Þau sýna bæði ljósmyndir, Sigurður í verslunarrýminu og Kristín Elva í veitingastofunni. Sigurður sýnir myndir af íslenskum goðum Ásatrúarfélagsins en myndefni Kristínar Elvu er hið smáa í íslenskri náttúru, húsamýs og sóleyjar í bland við teikningar undir grænlenskum áhrifum.

Yfirskrift sýningar Sigurðar er Goðar Íslands. Myndirnar eru allar frá vori 2006 og voru þær sýndar á Kaffi Mokka sama ár. Þær eru svarthvítar og handstækkaðar á ektapappír (fiber). Sigurður er ljósmyndari og sagnfræðingur að mennt.

Ljósmyndirnar sem Kristín Elva sýnir eru að mestu leyti teknar í sumarbústaðnum hennar vestur í dölum en einnig sýnir hún teikningar byggðar á grænlenskum múmíum. Verkin eru gerð 2009 og yfirskriftin er Múmíumúsin. Kristín Elva lagði stund á nám í myndlist og mannfræði.

Sýningin stendur í 2 til 3 mánuði.

Athöfn á degi frímerkisins; frímerki með Þjóðmenningarhúsinu gefið út og ný sýning Íslandspósts opnuð

16. september 2009

Boðið var til athafnar í bókasal Þjóðmenningarhússins miðvikudaginn 16. september, á degi frímerkisins. Fagnað var útgáfu Íslandspósts á frímerki í tilefni af aldarafmæli Þjóðmenningarhússins. Markús Örn Antonsson, forstöðumaður Þjóðmenningarhússins, ávarpaði gesti og þeir Ingimundur Sigurpálsson, forstjóri Íslandspósts, og Sigurður R. Pétursson, formaður Landssambands frímerkjasafnara, héldu stutt erindi.

Við sama tækifæri var opnuð ný sýning Íslandspósts í stofu í kjallara; Póst- og samgöngusaga - landpóstar, bifreiðar, skip og flugvélar. Vilhjálmur Sigurðsson annaðist uppsetninguna fyrir hönd Íslandspósts.

Samgöngutæki til póst- og farþegaflutninga á láði, legi og í lofti hafa verið eitt algengasta og vinsælasta myndefni íslenskra frímerkja, ekki síst á lýðveldistímanum. Á þessari sýningu eru fágæt frímerki úr verðlaunasöfnum Árna Gústafssonar sem helguð eru flugpóstsögu Íslendinga og íslenskum skipspósti. Fjallað er jafnframt um 136 ára sögu íslenskra frímerkja og framleiðsluferli smáarkarinnar sem tileinkuð er Þjóðmenningarhúsinu.

Sýningin stendur til 1. desember.

Góð menningarnótt

22. ágúst 2009

Góð aðsókn var að Þjóðmenningarhúsinu á menningarnótt. Húsið stóð opið í um hálfan sólarhring og gestir streymdu að jafnt og þétt. Dagskrá Hjörleifs Valssonar fiðluleikara, Vadims Fedorovs harmonikuleikara og leikaranna Þórunnar Lárusdóttur, Baldurs Trausta Hreinssonar og Arnars Jónssonar um valdatíð Jörundar hundadagakonungs sumarið 1809 laðaði að gesti en dagskráin var flutt í tvígang, kl. 21 og 22. Um var að ræða fléttu tónlistar og talaðs máls, söngs og jafnvel nokkurra dansspora. Viðtökur áhorfenda voru góðar og tóku þeir undir í viðlaginu kunna: „Sem kóngur ríkti hann meður sóma og sann…”

Veitingastofan bauð uppá veitingar innblásnar af matarmenningunni hér á landi fyrir 200 árum, eða á dögum Jörundar, og þeir sem brögðuðu þær góðgjörðir voru ekki sviknir enda er Jón K. B. Sigfússon veitingamaður sérfróður um matarhefðir á liðnum öldum.

Þjóðmenningarhúsið þakkar öllum sem lögðu leið sína í húsið á menningarnótt kærlega fyrir komuna.

Mannréttindi og fjármálamarkaðir – fjölsótt ráðstefna evrópskra kvenlögfræðinga haldin í Þjóðmenningarhúsinu

3.- 4. júlí 2009

Árleg ráðstefna evrópskra kvenlögfræðinga (EWLA) var haldin í Þjóðmenningarhúsinu 3. og 4. júlí sl. Um 150 manns sátu ráðstefnuna, þar af lögfræðingar frá aðildarríkjum Evrópusambandsins, yfirmenn stofnana þess, þingmenn Evrópuþings og Evrópuráðsþings og forseti stærsta kvenlögfræðingasambands Bandaríkjanna.

Þema ráðstefnunnar í ár var Mannréttindi og fjármálamarkaðir og aðalfyrirlesari var Eva Joly norsk/franski dómarinn sem íslensk stjórnvöld hafa fengið sem ráðgjafa við rannsókn á bankahruninu.

Dr. Herdís Þorgeirsdóttir var kjörin forseti Evrópusamtaka kvenlögfræðinga (EWLA) á aðalfundi samtakanna sem haldinn var í tengslum við ráðstefnuna. Dr. Herdís Þorgeirsdóttir er þriðji forseti Evrópusamtaka kvenlögfræðinga sem stofnuð voru árið 2000 og eru skráð í Brussel. EWLA er samstarfsvettvangur kvenlögfræðinga í Evrópu en markmið samtakanna er að hafa áhrif á löggjöf og stjórnmál í aðildarríkjum Evrópusambandsins og EES-ríkjunum á grundvelli jafnréttis kynjanna.

Opnun þriggja sumarsýninga

5. júní 2009

Föstudaginn 5. júní voru þrjár nýjar sýningar opnaðar í Þjóðmenningarhúsinu og munu þær standa í sumar.

Í bókasal var boðið til opnunar sýningarinnar Norrænt bókband 2009 en þar má sjá afrakstur samnefndrar samkeppni í handbókbandi. Keppnin var nú haldin í 14. sinn en fyrst var efnt til hennar 1956. Íslendingar sjá í fyrsta sinn um skipulagningu þessa norræna samstarfsverkefnis og er það handbókbandsklúbburinn JAM-hópurinn sem hefur umsjón með því fyrir Íslands hönd. Til sýnis eru þau 89 verk sem send voru í samkeppnina. Þau eru eftir 91 norrænan bókbindara, þar eð tvö verkanna eru gerð í samvinnu tveggja. Þátttakendur bundu ljóðabókina Norðanvind hver á sinn hátt. Í bókinni eru ljóð eftir 18 norræn skáld og grafískar teikningar eftir íslenska listamenn.

Við opnun sýningarinnar bauð Markús Örn Antonsson, forstöðumaður Þjóðmenningarhússins, gesti velkomna. Svanur Jóhannesson, formaður undirbúningsnefndar, flutti því næst ávarp. Skáldin Þorsteinn frá Hamri og Vilborg Dagbjartsdóttir fluttu eigin ljóð úr ljóðabókinni Norðanvindi og Laufey Sigurðardóttir, fiðluleikari, og Elísabet Waage, hörpuleikari, léku saman nokkur íslensk lög. Að því búnu opnaði Vigdís Finnbogadóttir, fyrrverandi forseti Íslands, sýninguna formlega.

Í tengslum við þessa sýningu var opnuð í kjallara sýningin Sauðskinn, saffían og shirtingur frá Landsbókasafni Íslands– Háskólabókasafni. Á sýningunni er stiklað á stóru í hundrað ára sögu bókbandsstofu Landsbókasafnsins og var hún sett upp í Þjóðarbókhlöðunni sl. haust í tilefni af afmæli bókbandsstofunnar. Hér í Þjóðmenningarhúsinu á sýningin vel við á hundrað ára afmæli hússins en fyrir einni öld voru dyr þessa húss opnaðar almenningi og Landsbókasafnið og fleiri söfn höfðu þá komið sér fyrir hér með alla sína starfsemi. Saga bókbandsstofunnar er því samofin sögu hússins þar eð hún var hér til húsa lungann úr liðinni öld. Nafn sýningarinnar er dregið af þremur tegundum þess efniviðar sem notaður hefur verið við bókband í gegnum tíðina.

Þriðja sýningin sem opnuð var þennan dag er sýning á málverkum eftir Huldu Vilhjálmsdóttur (1971). Sýningin er í rými verslunar hússins og veitingastofu en þar eru jafnan sýnd verk eftir athyglisverða núlifandi íslenska listamenn.

Í verkum sínum leitast Hulda við að túlka þau áhrif sem íslensk náttúra hefur á hana og einnig það að finnast maður nálægt einhverju yfirnáttúrlegu, mitt í nálægðinni við náttúruna. Verkin eru öll unnin árin 2008 - 2009.

Hulda útskrifaðist úr Málaradeild Listaháskóla Íslands árið 2000. Hún hefur haldið einkasýningar og tekið þátt í samsýningum allt frá árinu 1996.

Þjóðmenningarhúsið var leiksvið á Listahátíð

16. - 30. maí 2009

Á Listahátíð varð Þjóðmenningarhúsið vettvangur leikverks og gjörnings hóps listamanna sem Margrét Vilhjálmsdóttir, leikkona og listrænn stjórnandi, fór fyrir. Gestir voru leiddir um Þjóðmenningarhúsið á vit spurninga um innri og ytri landamæri hugarfars, um gildismat fortíðar, nútíðar og framtíðar og um stríðsmenningu og endurreisn. Yfir 70 listamenn tóku þátt í verkinu með gjörningum, innsetningum og lifandi tónlist.

Hópurinn flutti þetta eldfima efni inn í Þjóðmenningarhúsið, sem er tákn fyrir íslenskt lýðræði og sjálfstæði. Hið virðulega Þjóðmenningarhús varð vettvangur stríðsátaka, kvenfrelsisbaráttu, stríðs og friðar. Leikrit inni í leikritinu fjallaði um konur sem hittast eftir langvarandi stríð. Höfundur þess er Hrund Gunnsteinsdóttir. Verkið í heild nefndist Orbis Terræ – ORA.

Frá bæjardyrum Þjóðmenningarhússins séð var ánægjulegt að hýsa verkið með þeirri tilbreytingu við hefðbundið starf, sem í því fólst, og sýningargestir kunnu vel að meta.

Händel-tónleikar Nordic Affect á vegum Rásar 1

19. apríl 2009

Sunnudaginn 19. apríl minntist Samband evrópskra útvarpsstöðva Händels á 250 ára ártíð hans og sendi út frá tónleikum sem haldnir voru honum til heiðurs víða um Evrópu. Rás 1 tók þátt með tónleikum undir yfirskriftinni Händel endurunninn á Íslandi sem haldnir voru hér í Þjóðmenningarhúsinu. Barrokkhópurinn Nordic Affect flutti verk eftir Händel og samtímamann hans, Thomas Augustine Arne. Einnig frumflutti Nordic Affect nýtt verk eftir Huga Guðmundsson sem samið var sérstaklega fyrir þessa tónleika. Í verkinu, sem ber heitið Händelusive, beitir Hugi einni þekktustu tónsmíðaaðferð Händels og samtímamanna hans; endurvinnslu á tónefni.

Händel-tónleikarnir voru ókeypis og allir velkomnir og fylltu áheyrendur bókasalinn. Tónleikunum var síðan útvarpað á Rás 1 og í aðildarlöndum Sambands evrópskra útvarpsstöðva síðar um daginn.

Söguslóðir 2009 – unnið úr arfinum

16. apríl 2009

Málþing Samtaka um sögutengda ferðaþjónustu (SSF) í samvinnu við menntamálaráðuneytið og Útflutningsráð Íslands var haldið í Þjóðmenningarhúsinu fimmtudaginn 16. apríl. Yfirskriftin var Söguslóðir 2009 – unnið úr arfinum og fjallað var um menningar- og söguferðaþjónustu á Mön, Gotlandi og á Íslandi og tækifæri til nýsköpunar á þeim vettvangi hérlendis.

Dagskráin var á þessa leið:
Ávarp. Katrín Jakobsdóttir, menntamálaráðherra.
Útflutningsráð - ferðaþjónustuverkefni. Þorleifur Þór Jónsson, forstöðumaður nýrra markaða hjá Útflutningsráði.
Söguslóðaferðir SSF og alþjóðleg samvinna. Rögnvaldur Guðmundsson, formaður SSF.
The Story of Mann - an expression of local, national and international value for heritage identity. Stephen Harrison MBE, menningarfulltrúi ríkisstjórnarinnar á Mön og fráfarandi framkvæmdastjóri Manx National Heritage.
Gotland - The Viking Island. Dan Carlsson, aðstoðarprófessor í fornleifafræði við Háskólann á Gotlandi.
Til fundar við Freysgoðann. Dagný Indriðadóttir, verkefnisstjóri Hrafnkelssöguslóðar.
„Buxur, vesti, brók og skór...“ Sýning félaga SSF á klæðaburði fólks á söguöld.
Á að selja handritin? Vésteinn Ólason, fyrrverandi forstöðumaður Árnastofnunar.
Menningarmatseld handa börnum. Brynhildur Þórarinsdóttir, barnabókarithöfundur.
Samantekt. Guðbrandur Benediktsson.
Fundarstjóri: Einar Á. E. Sæmundsen.

Málþingið var fjölsótt enda fjölbreytt að efni og áhugavert fyrir alla þá sem láta sig varða kynningu á sögu lands og menningu. Sjá nánari upplýsingar um starfsemi Samtaka um sögutengda ferðaþjónustu hér: http://www.sagatrail.is/islenski/soguslodir.htm.

Fyrirlestur prófessors Fred Woods um sögu hinna íslensku Síðari daga heilögu hér heima og í Utah-fylki

9. apríl 2009

Fred Woods, prófessor við Brigham Young – háskólann í Utah, hélt fyrirlestur í Þjóðmenningarhúsinu á skírdag. Hann fjallaði um ferðir íslenzkra mormóna vestur um haf um miðbik 19. aldar og þróun samfélags þeirra í Utah í Bandaríkjunum. Fred Woods er staddur hér á landi til þess að kenna námskeið um sögu Mormónakirkjunnar við guðfræði- og trúarbragðafræðideild Háskóla Íslands.

Fyrirlesturinn var fluttur á ensku og nefndist: Fire on Ice: The Story of Icelandic Latter-day Saints in Iceland and Utah. Fred Woods hefur skrifað bók um þetta efni og hefur hún verið þýdd á íslensku. Kvikmynd var gerð samhliða bókinni og er hún til á DVD diski.

Fyrirlesturinn var ágætlega sóttur enda merk saga að baki þessara fyrstu Vestur-Íslendinga.

Aldarafmæli – hátíðardagskrá

28. mars 2009

Í tilefni af aldarafmæli starfsemi í Þjóðmenningarhúsinu var efnt til hátíðardagskrár í bókasal, áður lestrarsal Landsbókasafnsins, laugardaginn 28. mars sl. Þann dag fyrir réttum hundrað árum var lestrarsalurinn opnaður almenningi með viðhöfn. Húsið var reist yfir Landsbókasafnið og Landsskjalasafnið á árunum 1906 – 1908 en Forngripasafnið og Náttúrugripasafnið áttu einnig samastað í húsinu fyrstu áratugina.

Dagskráin var bæði fróðleg og skemmtileg; ávörp, kveðjur, tónlist, hátíðarræða og –kvæði. Markús Örn Antonsson, forstöðumaður Þjóðmenningarhússins, bauð gesti velkomna og kynnti hann jafnframt dagskrárliði. Því næst tók til máls forseti Íslands, Herra Ólafur Ragnar Grímsson. Þá talaði formaður stjórnar Þjóðmenningarhússins, Salome Þorkelsdóttir. Forsætisráðherra Íslands, Jóhanna Sigurðardóttir, steig næst í pontu og flutti ávarp.

Að ofangreindum ávörpum loknum söng Þóra Einarsdóttir sópransöngkona fjögur lög við undirleik Önnu Guðnýjar Guðmundsdóttur. Lögin sömdu íslensk tónskáld við kvæði eftir Hannes Hafstein, en húsið var reist í stjórnartíð hans.

Hátíðarræðuna flutti dr. Vésteinn Ólason, fyrrverandi forstöðumaður Stofnunar Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. Hann rifjaði upp kynni sín af stofnunum og starfsmönnum hússins á árum áður og allt til dagsins í dag, en meginsýning Þjóðmenningarhússins er sýning Stofnunar Árna Magnússonar á handritunum.

Þorsteinn Gíslason orti ljóð í tilefni vígslu hússins árið 1909 og Ragnheiður Steindórsdóttir leikkona flutti ljóðið við dagskránna réttri öld síðar.

Forstöðumenn eða staðgenglar þeirra fluttu húsinu kveðju fyrir hönd stofnanna sem byggingin hýsti áður fyrr: Ingibjörg S. Sverrisdóttir fyrir hönd Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns, Margrét Hallgrímsdóttir fyrir hönd Þjóðminjasafns Íslands, Hrefna Róbertsdóttir fyrir hönd Þjóðskjalasafns Íslands og Jón Gunnar Ottósson fyrir hönd Náttúrufræðistofnunar Íslands. Tvö þau síðastnefndu opnuðu við sama tækifæri sýningar sem stofnanirnar standa að hér í húsinu í tilefni af aldarafmælinu: Þjóðskjalasafn Íslands – 90 ár í Safnahúsi og Að spyrja Náttúruna – Saga Náttúrugripasafnsins.

Í lok dagskrárinnar léku Hjörleifur Valsson á fiðlu og Vadim Fedorov á harmoniku og trommu nokkur fjörug danslög og marsa sem gætu ýmist hafa ómað á byggingartíma Safnahússins eða heilli öld áður því Þjóðskjalasafnið sýnir í bókasal skjöl sem varða tíð Jörundar hundadagakonungs sumarið 1809.

Dagskránni í bókasal var við svo búið slitið en við tók opnun sýningarinnar ÍSLAND::KVIKMYNDIR á rishæð hússins þar sem til máls tóku Laufey Guðjónsdóttir, forstöðumaður Kvikmyndamiðstöðvar Íslands, Sabine Schirdewahn, hönnuður sýningarinnar, Ágúst Guðmundsson, leikstjóri og forseti Bandalags íslenskra listamanna, og Katrín Jakobsdóttir, menntamálaráðherra, sem opnaði sýninguna.

Konur og kammertónlist

8. mars 2009

Á alþjóðlegum baráttudegi kvenna, þann 8. mars, var haldin sannkölluð kventónlistarveisla hér í Þjóðmenningarhúsinu. Flutt voru kammerverk eftir níu helstu kventónskáld landsins og var um frumflutning á Íslandi að ræða á tveimur verkanna. Flytjendur voru ellefu konur sem allar eru mjög virkar í íslensku tónlistarlífi.

Konur eru gjarnan stórtækar og kraftmiklar. Tónleikarnir á baráttudegi kvenna voru í þeim anda með fullum tveim tímum af tónlistarflutningi.

Efnisskrá:
Jórunn Viðar: Íslensk svíta fyrir fiðlu og píanó
Þóra Marteinsdóttir: Brotabrot (frumfl. á Íslandi) fyrir klarinettu, fiðlu og píanó
Mist Þorkelsdóttir: Transfiguration (frumfl. á Íslandi) fyrir klarinettu, fiðlu og píanó
Karólína Eiríksdóttir: Renku fyrir klarinettu, fiðlu, selló og píanó
Anna Þorvaldsdóttir: Auðir bíða vegirnir fyrir sópran, fiðlu og píanó
Þuríður Jónsdóttir: Epithalamion fyrir sópran, flautu og píanó
Hildigunnur Rúnarsdóttir: Píanótríó fyrir fiðlu, selló og píanó
Bára Grímsdóttir: Dans svíta fyrir Matta fyrir fiðlu
Elín Gunnlaugsdóttir: Im dunklen Spiegel fyrir sópran, englahorn, fiðlu, víólu og selló

Eins og sjá má á verkalistanum, hafa íslensk kventónskáld verið atorkusöm en allar þessar konur eiga langt tónlistar- og tónsmíðanám að baki og hafa skapað sér nafn í íslensku tónlistarlífi. Gaman er að benda á að um 60 ár eru á milli elsta og yngsta tónskáldins en það er Jórunn Viðar (f. 1918) sem er elst tónskáldanna og ruddi hún á sínum tíma brautina fyrir þær konur sem á eftir komu.

Flytjendur voru: Hlín Pétursdóttir sópran, Bryndís Pálsdóttir, Greta Guðnadóttir og Hildigunnur Halldórsdóttir fiðluleikarar, Herdís Anna Jónsdóttir víóluleikari, Bryndís Björgvinsdóttir sellóleikari, Anna Guðný Guðmundsdóttir og Ingunn Hildur Hauksdóttir píanóleikarar, Helga Björg Arnardóttir klarinettuleikari, Þuríður Jónsdóttir flautuleikari og tónskáld og Eydís Franzdóttir englahornsleikari.

Elín Gunnlaugsdóttir, tónskáld, stóð að verkefninu ásamt Eydísi Franzdóttur og var það styrkt af Menningarsjóði kvenna.

Húsfyllir var á tónleikunum og þóttu þeir takast einstaklega vel.

Samfélagsverðlaun Fréttablaðsins afhent í bókasal

5. mars 2009

Samfélagsverðlaun Fréttablaðsins voru afhent við hátíðlega athöfn hér í Þjóðmenningarhúsinu fimmtudaginn 5. mars. Ásgarður handverkstæði hlaut verðlaunin að þessu sinni. Ásgarður er verndaður vinnustaður fyrir fólk með þroskahömlun. Forseti Íslands, Ólafur Ragnar Grímsson, afhenti fulltrúum Ásgarðs verðlaunin. Ari Edwald, forstjóri 365, afhenti þeim síðan verðlaunafé að upphæð ein milljón króna.

Verðlaun voru að auki veitt í fjórum flokkum:
Hvunndagshetja ársins 2008 er Bergdís Jónsdóttir.
Verðlaun í flokknum Frá kynslóð til kynslóðar fékk Norðlingaskóli.
Verðlaun í flokknum Til atlögu gegn fordómum fékk Rauði krossinn á Akranesi.
Heiðursverðlaun Samfélagsverðlauna Fréttablaðsins hlaut Jóhanna Kristjónsdóttir, rithöfundur og blaðamaður.

Markmið með Samfélagsverðlaununum er að beina sjónum að þeim góðu verkum sem unnin eru í samfélaginu.

Dómnefnd var þannig skipuð: Steinunn Stefánsdóttir, aðstoðarritstjóri Fréttablaðsins, formaður nefndarinnar. Aðrir: Elliði Vignisson, bæjarstjóri í Vestmannaeyjum, Guðjón Friðriksson, sagnfræðingur, Hildur Petersen, stjórnarformaður Kaffitárs og Pfaff og Katrín Jakobsdóttir menntamálaráðherra.

Sjá nánar á visir.is: http://www.visir.is/article/2009809132499

Opinber heimsókn atvinnu- og innflytjendamálaráðherra Manitoba

5. mars 2009

Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir, félagsmálaráðherra, og Nancy Allan, atvinnu- og innflytjendamálaráðherra Manitoba í Kanada, komu í Þjóðmenningarhúsið fimmtudaginn 5. mars og undirrituðu samkomulag sem skapar tímabundin atvinnutækifæri fyrir Íslendinga í Manitoba. Íslensk stjórnvöld munu hafa milligöngu um samskipti atvinnurekanda ytra og fólks í atvinnuleit hér. Nancy Allan hefur dvalið hér á landi í nokkra daga í boði félagsmálaráðherra til þess að ganga frá þessu samkomulagi.

Sýningarlok – síðasta sýningarhelgi framundan

3. mars 2009

Næstkomandi sunnudagur, 8. mars, er síðasti dagurinn sem sýningarnar Surtsey – jörð úr ægi og Síðbúin sýn – ljósmyndir úr fórum Nóbelsverðlaunahafans og heimsborgarans Halldórs Laxness standa opnar.

Sýningin Surtsey – jörð úr ægi rekur myndunar- og þróunarsögu Surtseyjar fram til dagsins í dag og spáir fyrir um framtíð eyjarinnar og þróun lífríkis hennar næstu 120 árin. Surtsey var friðlýst 1965, á meðan eldgosið stóð yfir, og hefur frá upphafi verið lifandi rannsóknastöð þar sem vísindamenn hafa stundað rannsóknir í eldfjallafræði, móbergsmyndun, landmótun og rofi, landnámi lífs og þróun vistkerfa. Á sýningunni er beitt nýjustu sýningartækni og margmiðlun við kynningu á ómetanlegum niðurstöðum vísindarannsókna í Surtsey.

Sýningunni hefur verið vel tekið frá því hún var opnuð, 6. maí 2007. Hún er aðgengileg jafnt leikum sem lærðum, börnum sem fullorðnum. Framsetningin er fjölbreytileg. Notast er við líkön, sýni (sem sum hver má snerta) ljósmyndir, kvikmyndir, hljóð, uppdrætti, skýringarmyndir, stækkaðar smásjármyndir og gagnvirkt sérhannað margmiðlunartæki; nokkurs konar tímavél sem varpar upp myndum af Surtsey og nánari skýringum um þróun hennar frá upphafi eldgoss 14. nóvember 1963 og til ársins 2130 þegar talið er að vistkerfi og landmótun nái stöðugleika.

Surtsey er á heimsminjaskrá UNESCO yfir náttúruminjar. Sýningin skýrir sérstöðu hennar meðal eldfjallaeyja jarðarinnar.

Náttúrufræðistofnun Íslands setti sýninguna upp í Þjóðmenningarhúsinu.

Á sýningunni Síðbúin sýn – ljósmyndir úr fórum Nóbelsverðlaunahafans og heimsborgarans Halldórs Laxness eru sýndar myndir sem Halldór Laxness (1902 - 1998) tók sjálfur á ferðum sínum innanlands og utan og heima á Gljúfrasteini.

Halldór Laxness er fyrst og fremst þekktur sem skáldsagnahöfundur. Skáldsögur hans hafa verið þýddar á fjölmörg tungumál og árið 1955 veitti sænska akademían honum Nóbelsverðlaun í bókmenntum fyrir „litríkan sagnaskáldskap, sem endurnýjað hefði stórbrotna íslenska frásagnarlist.“

Halldór lifði næstum alla 20. öldina, hann var alþjóðlegt skáld og hugsjónamaður og virkur þátttakandi í hugsjónabaráttu liðinnar aldar. Verk hans tóku á málefnum sem voru efst á baugi hjá stóru rithöfundum aldarinnar.

Ljósmyndirnar á sýningunni eru tækifærismyndir ferðalangsins, eiginmannsins, fjölskylduföðurins og vinarins - Halldórs Laxness. Þær eru einkaljósmyndir sem bera vitni um víxlverkan fjölskyldulífs, stjórnmálalífs og skáldaframa á ævi hans.

Sýningin var nýverið til umfjöllunar í bókmenntaþættinum Kiljunni í sjónvarpi RÚV http://dagskra.ruv.is/sjonvarpid/4458063/2009/02/25/ og einnig í þættinum Víðsjá á rás 1 hjá RÚV. http://dagskra.ruv.is/ras1/4426172/2009/02/20/4/

Sýningin var fyrst sett upp í Köln 2007. Sýningarstjóri: Matthias Wagner K

Ný myndlistarsýning; teikningar eftir Siggu Björgu Sigurðardóttur

20. febrúar 2009

Á nýrri sýningu í myndlistarsýningaröðinni í verslun og veitingastofu Þjóðmenningarhússins eru teikningar eftir Siggu Björgu Sigurðardóttur.

Teikningarnar sýna yfirleitt óræða fantasíu þar sem koma fyrir ýmsar kynjaverur sem eiga sér ekki hliðstæður í raunveruleikanum en eru þó að einhverju leyti mennskar. Samkvæmt Siggu Björgu eru teikningarnar “afurðir ferlis sem byggist á að hugsa ekki” og á hún þá við að tilfinning, innsæi og hvatvísi ráði för í vinnuferlinu, myndefnið verði til um leið og hún teiknar en sé ekki skipulagt fyrirfram. Teikningarnar sérvelur hún svo saman eftirá til þess að mynda heildstæða sýningu.

Sigga Björg Sigurðardóttir (1977) er Reykvíkingur en hefur einnig búið og starfað í Glasgow, Skotlandi. Hún útskrifaðist með BA-gráðu frá Myndlistardeild Listaháskóla Íslands árið 2001 og með Mastersgráðu í myndlist frá Glasgow School of Art árið 2004.

Verk Siggu Bjargar hafa verið sýnd afar víða, að mestu erlendis, s.s. CCA-Center of Contemporary Art í Glasgow, Centre d´Art et de diffusion Clark í Montreal, Project Space 176 (Zabludowicz Collection) í London, Götheborg Konsthall í Gautaborg, Galerie Adler í Frankfurt am Main og New York, Castlefield Gallery í Manchester og Kunsthalle Barmen í Þýskalandi. Á Íslandi hafa verk hennar m.a. verið sýnd í Listasafni Reykjavíkur - Hafnarhúsi, Listasafni Íslands, Nýlistasafninu í Reykjavík og Listasafni Árnesinga í Hveragerði.

Verk Siggu Bjargar er að finna í opinberum söfnum og einkalistasöfnum s.s. Listasafni Reykjavíkur, Vicky Hughes and John Smith Collection í London, Sammlung Reydan Weiss í Essen, Þýskalandi, Zabludowicz Collection í London og Kunsthaus Zürich í Sviss.

Sýningin stendur frá 20. febrúar 2009 og fram á vor.

Sigga Björg er með heimasíðu á slóðinni: www.siggabjorg.com.

Blaðað í myndaalbúminu

19. febrúar 2009

Þjóðmenningarhúsið og Gljúfrasteinn, hús skáldsins, efndu til dagskrár í Þjóðmenningarhúsinu fimmtudagskvöldið 19. febrúar. Dagskráin nefndist Blaðað í myndaalbúminu og var haldin í tilefni af sýningunni Síðbúin sýn, þar sem brugðið er upp ljósmyndum sem Halldór Laxness tók á ferðum sínum innanlands og utan og heima á Gljúfrasteini.

Markús Örn Antonsson, forstöðumaður Þjóðmenningarhússins, bauð gesti velkomna og kynnti sýninguna og dagskrá kvöldsins. Guðný Dóra Gestsdóttir, forstöðumaður Gljúfrasteins, steig í pontu og greindi nánar frá sýningunni. Meðal annars nefndi hún að sýningarstjóri hennar, Matthias Wagner K, hefði fært sýninguna Gljúfrasteini að gjöf og að ýmsar hugmyndir væru á kreiki um uppsetningu hennar víðar. Halldór Guðmundsson, rithöfundur, sagði því næst frá tilurð sýningarinnar og að því búnu gengu hann og Guðný Halldórsdóttir, kvikmyndaleikstjóri og dóttir skáldsins, um með gestum og sögðu sögur af fólkinu á ljósmyndunum og umhverfinu sem þær voru teknar í. Í lokin söng Sigrún Hjálmtýsdóttir lög við nokkur ljóða Halldórs Laxness og Anna Guðný Guðmundsdóttir lék undir á flygilinn.

Þetta varð hin ánægjulegasta kvöldstund fyrir viðstadda og sérstaklega gaman að sjá að gestir á öllum aldri fjölmenntu til viðburðarins.

Sýningunni Síðbúin sýn í Þjóðmenningarhúsinu lýkur 8. mars nk.

Safnanótt 2009 í Þjóðmenningarhúsinu

13. febrúar 2009

Á Safnanótt föstudaginn 13. febrúar var opið á söfnum og sýningarstöðum borgarinnar allt kvöldið eða frá kl. 19 til 24 og ókeypis aðgangur boðinn að sýningum og dagskráratriðum. Þjóðmenningarhúsið tók þátt í Safnanótt með fjölbreyttri dagskrá fyrir alla fjölskylduna. Straumur gesta var í húsið allt frá opnun til loka, jafnt til að skoða sýningar og til að njóta ýmissa viðburða sem í boði voru. Margir tylltu sér líka niður í veitingastofunni og fengu sér hressingu.

Dagskráin í Þjóðmenningarhúsinu var á þessa leið:

Kl. 19.00 – 24.00: Sýningarnar opnar: Handritin – saga handrita og hlutverk um aldir, Síðbúin sýn, ljósmyndir Halldórs Laxness, Surtsey - jörð úr ægi, saga gossins og þróun lífríkis á eynni, Kynjaskepnur í íslenskum þjóðsögum, teikningar eftir Jón Baldur Hlíðberg og Þjóðin og náttúran, stuttmyndir Páls Steingrímssonar um sambúð manns og dýra í íslenskri náttúru.

Kl. 19:00 til 21:00: Skrifarastofan var opin á sýningunni Handritin. Þar fengu allir að spreyta sig við skriftir með fjaðurstaf á kálfskinnsbút með bleki soðnu af sortulyngi, mó og víðileggjum. Svanhildur Gunnarsdóttir, safnkennari Árnastofnunar, veitti fræðslu um bókagerðina og var gestum til aðstoðar.

Kl. 20.30, 21.30 og 22.30 veitti Jóhanna Bergmann, sérfræðingur Þjóðmenningarhússins, leiðsögn um sýningu Náttúrufræðistofnunar Íslands Surtsey - jörð úr ægi, þar sem rakin er myndunar- og þróunarsaga Surtseyjar.

Kl. 20.00, 22.00, og 23.00: Furðuverur í þjóðtrúnni. Jón Baldur Hlíðberg, teiknari, og Hjördís Lára Hlíðberg fluttu dagskrá um kynjaskepnur í íslenskum þjóðsögum. Sýning á teikningum Jóns Baldurs af kynjaskepnunum stóð yfir í móttöku og veitingastofu Þjóðmenningarhússins.

Kl. 21.00: Tökum lagið. Samkór Reykjavíkur söng íslensk lög undir stjórn Keith Reed. Sjálfur þjóðsöngur Íslendinga var lokalagið í syrpunni og risu gestir úr sætum og tóku undir með kórnum.

Safnanótt hefur fest sig í sessi sem árlegur viðburður í tengslum við Vetrarhátíð og víst er að hún verður endurtekin á ári með nýjum viðburðum og nýjum sýningum.

Kristallinn: Strengjasveit lék verk frá Bæheimi og Mæri

24. janúar 2009

Þriðju tónleikar vetrarins í tónleikaröð Sinfóníuhljómsveitar Íslands; Kristallinn, voru haldnir í Þjóðmenningarhúsinu laugardaginn 24. janúar sl. Á tónleikunum lék strengjasveit verk eftir tónskáld frá Bæheimi og Mæri - en það var einmitt yfirskrift tónleikanna. Á efnisskrá voru Strengjakvartett nr. 1 - Kreutzer-sónatan eftir Leos Janácek og Strengjakvintett í G-dúr op. 77 eftir Antonín Dvorák.

Verk Janáceks þykir fullt af andstæðum innan laglínu og hrynjandi. Verkið er samið út frá smásögu eftir Leo Tolstoj þar sem segir frá þjáningu og harmrænum örlögum konu nokkurrar. Í verki Dvoráks skiptast á kyrrlátir kaflar og gáskafull glettni þar sem má hugsa sér að bæheimskir dansar hafi haft áhrif á tónsmíðina.

Strengjasveitina skipuðu: Hildigunnur Halldórsdóttir, 1. fiðla, Júlíana Elín Kjartansdóttir, 2. fiðla, Guðrún Þórarinsdóttir, víóla, Sigurgeir Agnarsson, selló og Hávarður Tryggvason, kontrabassi.

Tónleikarnir voru vel sóttir og tónleikagestir fóru ánægðir út í ljósaskiptin.