Eldri fréttir 2003

Stekkjarstaur kom fyrstur, svo hver af öðrum

12. - 24. desember 2003

Börnin létu sig ekki vanta þegar Stekkjarstaur kom við í Þjóðmenningarhúsinu að hitta þau. Þau voru forvitin um hagi hans og fylgdust grannt með því hvernig honum gekk að beygja hnén, en eins og allir vita getur hann orðið ansi stirður í leggjunum þar sem hann stendur úti við stekkinn og sætir lagi að sjúga ærnar.

Þvörusleikir, sá fjórði, átti í erfiðleikum með að finna Þjóðmenningarhúsið, svo að á meðan börnin biðu var nægur tími til að spila og syngja jólalög. Hermes, tónlistarstjóri, fékk aðstoð við undirspilið hjá tveimur stúlkum úr Breiðagerðisskóla. Þær heita Sigrún Ellertsdóttir og Jana Eir Víglundsdóttir og spiluðu báðar á klarinett með glæsibrag.

Hver af öðrum koma þeir, jólasveinarnir, allt til jóla og líta inn í Þjóðmenningarhúsið klukkan 10:30 virka daga en 14 um helgar og segja börnunum sögur af sér og sínum. Þjóðminjasafn Íslands hefur veg og vanda af heimsóknum þeirra.

Opnun sýningarinnar Þjóðminjasafnið - svona var það

6. desember 2003

Sýning Þjóðminjasafns Íslands í tilefni af 140 ára afmæli þess á árinu 2003 var opnuð við hátíðlega athöfn þann 6. desember í Þjóðmenningarhúsinu þar sem Þjóðminjasafnið var til húsa á árunum 1908-1950. Guðríður Sigurðardóttir, forstöðumaður Þjóðmenningarhússins bauð gesti velkomna og kynnti dagskrána sem hófst með ávarpi Margrétar Hallgrímsdóttur, þjóðminjavarðar. Sverrir Kristinsson, formaður Minja og sögu, vinafélags Þjóðminjasafnsins, afhenti þjóðminjaverði gjöf félagsins í tilefni afmælisins, forláta drykkjarhorn frá 1759 sem Þór Magnússon fyrrverandi þjóðminjavörður hafði nýlega fundið í fornverslun í Kaupmannahöfn. Á meðan forvörður Þjóðminjasafnsins kom horninu fyrir í sýningarskáp fluttu Ólöf Íris Sigurjónsdóttir og Hjörleifur Hjartarson nokkur íslensk lög fyrir gesti. Að lokum flutti menntamálaráðherra, Tómas Ingi Olrich, ávarp. Hann lýsti sýninguna opna og tilkynnti jafnframt að nýr vefur Þjóðminjasafns Íslands færi í loftið sama dag.

Opnun sýningar um Jóhannes úr Kötlum, skáld desembermánaðar

Þriðjudaginn 2. desember var opnuð sýning í bókasal Þjóðmenningarhússins á verkum Jóhannesar úr Kötlum (1899-1972). Er Jóhannes skáld desembermánaðar í sýningarröðinni Skáld mánaðarins.

Við opnunina flutti Guðríður Sigurðardóttir, forstöðumaður Þjóðmenningarhússins, ávarp þar sem hún rakti ævi og störf skáldsins í stuttu máli. Þá las Hjalti Rögnvaldsson, leikari, ljóð eftir Jóhannes að eigin vali. Skúli Thorarensen framkvæmdastjóri Skólavefsins kynnti umfjöllun um skáld mánaðarins á fræðsluvefnum skolavefurinn.is. Listamennirnir Sigrún Hjálmtýsdóttir, Valgeir Guðjónsson og Jón Ólafsson fluttu tónlist við ljóð Jóhannesar úr Kötlum. Að lokum gaf Ingibjörg Gísladóttir, bókasafnsfræðingur hjá Landsbókasafni Íslands - Háskólabókasafni, yfirlit yfir efni sýningarinnar í bókasal.

Gerður var góður rómur að dagskránni og sýningunni en fjöldi manns lagði leið sína í Þjóðmenningarhúsið til að njóta hennar.

Upplestur og tónlist í Þjóðmenningarhúsi

Sunnudaginn 16. nóvember, á degi íslenskrar tungu, efndi Þjóðmenningarhúsið til dagskrár helgaðri skáldi mánaðarins, Matthíasi Johannessen.

Flutt voru lög við ljóð Matthíasar, þar á meðal lag Páls Ísólfssonar við ljóðið Hanna, sem Matthías orti til konu sinnar. Þetta fallega lag hefur aðeins verið flutt einu sinni áður opinberlega, en þá söng Þuríður Pálsdóttir lagið í útvarpssal. Að þessu sinni söng Guðrún Jóhanna Jónsdóttir við undirleik Ólafs Vignis Albertssonar.

Guðrún Jóhanna söng einnig þrjú lög eftir föður sinn, Jón Ásgeirsson. Komu þau öll út á geisladiski árið 2000. Eitt laganna gaf Jón Matthíasi í afmælisgjöf þegar hann varð sextugur. Matthías sendi Jóni síðan ljóðið Júlíkvöld við Skerjafjörð og samdi Jón lag við ljóðið og gaf eiginkonu sinni í afmælisgjöf. Var flutningur Guðrúnar Jóhönnu og Ólafs Vignis einstaklega vandaður og fagur.

Sigurður Skúlason leikari las ljóð að eigin vali og kafla úr nýjustu skáldsögu Matthíasar, Vatnaskil dagbókarsaga, af sinni alkunnu snilld.

Skáld mánaðarins er samvinnuverkefni Þjóðmenningarhússins, Landsbókasafns Íslands - Háskólabókasafns og Skólavefsins ehf.

Nemendaheimsókn á sýninguna Skáld mánaðarins

Þann 17. nóvember sl. komu tveir bekkir úr Flensborgarskóla í Hafnarfirði í nemendaheimsókn, í fylgd kennara síns Símonar Jóns Jóhannssonar, til þess að hitta skáld mánaðarins í október og nóvember, Matthías Johannessen. Matthías las uppúr verkum sínum fyrir nemana og svaraði spurningum þeirra um skáldskap sinn, lífsviðhorf og samfélagssýn.

Að umræðum loknum skoðuðu nemarnir húsið og handritasýninguna með leiðsögn safnkennara.

Skáld mánaðarins heimsækir nemendur í Varmárskóla

Miðvikudaginn 12. nóvember sl. heimsótti Matthías Johannessen, skáld mánaðarins, 5. bekk ÁJH í Varmárskóla. Matthías las nokkur ljóð fyrir börnin og sagði þeim frá uppvexti sínum á hernámsárunum í Reykjavík. Nokkur barnanna lásu eigin ljóð fyrir Matthías og afhentu honum afrit til eignar. Börnin voru líka einkar ötul við að spyrja Matthías útí líf hans og störf. Matthías hafði á orði eftir heimsóknina að hann fylltist bjartsýni við að hitta svona myndarleg börn.

Heimsóknin var liður í fræðslustarfi Þjóðmenningarhússin í tengslum við sýningarröðina Skáld mánaðarins sem er samvinnuverkefni Þjómenningarhúss, Skólavefsins ehf. og Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns.

Málþing í tengslum við sýninguna Hvað er heimsminjaskrá UNESCO?

Þann 5. nóvember sl. var haldið málþing, á sænskri menningarviku, í tengslum við sýninguna Hvað er heimsminjaskrá UNESCO? Margrét Hallgrímsdóttir, þjóðminjavörður, er formaður samráðsnefndar um samning UNESCO frá 1972 um menningar- og náttúruarfleifð heimsins og setti hún málþingið og stýrði því.
Heiðursgestur og frummælandi var Birgitta Hoberg, ráðgjafi samráðsnefndar og sérfræðingur sænska þjóðminjavarðarembættisins, sem kom til landsins í boði sænska sendiráðsins. Að því búnu flutti Ragnheiður H. Þórarinsdóttir fulltrúi menntamálaráðuneytis erindi um samninginn um heimsminjar frá 1972 og aðra UNESCO sáttmála um menningararfinn. Ræddi hún um stefnu ráðuneytisins og næstu skref. Að því búnu ræddi Sigurður Líndal, fulltrúi Þingvallanefndar, um þróun þinghalds, einkenni laga og lagahugtakið á miðöldum út frá ríkjandi samfélagsskipan. Varpaði hann ljósi á sérstöðu Alþingis á Þingvöllum. Jón Gunnar Ottóson, forstjóri Náttúrufræðistofnunar Íslands, tók í erindi sínu dæmi af náttúruminjum á Íslandi sem eru verðmætar á heimsmælikvarða, bæði jarðfræðilegum og úr lífríki landsins, og benti á svæði sem eru einstök. Í framhaldi af því talaði hann stuttlega um Þingvelli og Skaftafell út frá náttúrufari á heimsmælikvarða. Að lokum talaði Ragnar Frank Kristjánsson, þjóðgarðsvörður í Skaftafelli, um væntanlega tilnefningu Skaftafells á heimsminjaskrá út frá náttúrufræðilegu og menningarsögulegu sjónarhorni.

Málþingið var vel sótt og einstaklega fróðlegt og er öllum sem áhuga hafa á merkum minjum bent á að koma á sýninguna um heimsminjaskránna sem stendur til áramóta hér í Þjóðmenningarhúsinu.

Að málþingi stóðu sömu aðilar og að samnefndri sýningu, sjá næstu frétt.

Sýningaropnun

Hvað er heimsminjaskrá UNESCO?

1. nóvember, 2003

Laugardaginn 1. nóvember sl. var sýningin Hvað er heimsminjaskrá UNESCO? opnuð við hátíðlega athöfn.

Á sýningunni er heimsminjaskrá UNESCO kynnt. Ennfremur er fjallað um tilnefningu Þingvalla og væntanlega tilnefningu Skaftafells á heimsminjaskrá.

Að sýningunni standa auk Þjóðmenningarhússins; Þjóðminjasafn Íslands, sem annaðist sýningarstjórn, Þjóðgarðurinn á Þingvöllum, Umhverfisstofnun, Náttúrufræðistofnun Íslands, Landmælingar Íslands, Húsafriðunarnefnd ríkisins, Fornleifavernd ríkisins og Örnefnastofnun Íslands.

Við opnunina flutti Margrét Hallgrímsdóttir þjóðminjavörður ávarp fyrir hönd sýningarnefndar.

Sýningin stendur til áramóta.

Setningarhátíð sænskrar menningarviku í Þjóðmenningarhúsinu

Þann 1. nóvember var sænsk menningarvika sett í bókasal Þjóðmenningarhússins. Sveinn Einarsson, formaður stjórnar sænsk-íslenska samstarfssjóðsins, ávarpaði gesti og Tómas Ingi Olrich, menntamálaráðherra, setti menningarvikuna. Kynnt var úthlutun sænsku menningarverðlaunanna og Berit Oscarsson, varaformaður stjórnar sænsk- íslenska samstarfssjóðsins og fyrrv. þingmaður, ávarpaði gesti. Inn á milli ávarpa var söngur, tónlist og upplestur í flutningi listamanna.

Ráðherrar frá Kína og Slóvakíu skoða handritin

Fimmtudaginn 23. október komu ráðherrar menntamála og heilbrigðismála með gesti sína í Þjóðmenningarhúsið.
Menningarmála-ráðherra Kína, Sun Jiazheng, var í opinberri heimsókn á Íslandi dagana 22.-25. október, í boði Tómasar Inga Olrich, menntamálaráðherra. Liður í dagskrá heimsóknarinnar var sýning Stofnunar Árna Magnússonar, Handritin, hér í Þjóðmenningarhúsinu. Skoðuðu ráðherrarnir og föruneyti þeirra sýninguna undir leiðsögn Gísla Sigurðssonar fræðimanns stofnunarinnar.

Heilbrigðisráðherra Slóvakíu, Rudolf Zajac, heimsótti Þjóðmenningarhúsið einnig þennan dag í boði Jóns Kristjánssonar heilbrigðisráðherra. Að loknum hádegisverði ráðherranna og embættismanna þeirra í stofu Jóns Sigurðssonar veitti leiðsögumaður Þjóðmenningarhússins, Jóhanna Bergmann, gestunum leiðsögn um handritasýninguna.

Væntanlegar sýningar

Í undirbúningi er opnun tveggja nýrra sýninga í Þjóðmenningarhúsinu.

Þann 1. nóvember kl. 16 verður opnuð sýning sem ber yfirskriftina Hvað er heimsminjaskrá UNESCO?
Á sýningunni er heimsminjaskrá UNESCO kynnt. Ennfremur er fjallað um tilnefningu Þingvalla og væntanlega tilnefningu Skaftafells á heimsminjaskrá.
Sýningin stendur til áramóta.

Miðvikudaginn 5. nóvember kl. 15 - 17 verður, í tengslum við sýninguna, haldið málþing með sömu yfirskrift.

Þann 6. desember verður opnuð afmælissýning Þjóðminjasafns Íslands, í tilefni þess að í ár eru 140 ár liðin frá stofnun þess. Opnaður verður gluggi inn á sýningu Þjóðminjasafnsins frá fyrri hluta síðustu aldar, þegar safnið var til húsa á rishæð Þjóðmenningarhússins. Sýningin byggir á Leiðarvísi Matthíasar Þórðarsonar, þáverandi þjóðminjavarðar, frá gömlu sýningunni. Leiðarstef sýningarinnar eru ljósmyndir úr þeirri bók. Um leið og litið er til aldargamallar sýningargerðar, gefst tækifæri til þess að bera þá sýn sem þar kemur fram saman við þær hugmyndir sem lagðar eru til grundvallar við gerð nýrra sýninga Þjóðminjasafsins sem áformað er að opna 2004. Fjallað verður um sögu safnsins, þýðingu þess fyrir íslenskt samfélag og menningu um leið og varpað er ljósi á þær breytingar sem orðið hafa á safnastarfi í tímans rás.

Matthías Johannessen er Skáld mánaðarins

Október, 2003

Föstudaginn 10. október var opnuð sýning á verkum Matthíasar Johannessen í sýningarröðinni Skáld mánaðarins í bókasal Þjóðmenningarhússins. Þar eru til sýnis nokkur sýnishorn af störfum hans sem ljóðskáld, leikritaskáld og rithöfundur. Ljósmyndir frá lífi hans og starfi prýða sýninguna.
Við opnunina flutti Guðríður Sigurðardóttir forstöðumaður Þjóðmenningarhússins ávarp, þar sem hún rakti feril skáldsins. Þá las Matthías Johannessen óbirt ljóð. Ingibjörg Gísladóttir bókasafnsvörður við Þjóðdeild Landsbókasafnsins og Skúli Thorarensen framkvæmdastjóri Skólavefsins ehf. kynntu efni sýningarinnar, annars vegar í sýningarskápunum og hins vegar á fræðsluvefnum skólavefurinn.is.

Sýningin stendur til 25. nóvember.

Varnarmálaráðherra Rússlands skoðar handritin

Október, 2003

Sergei B. Ivanov, varnarmálaráðherra Rússlands, ásamt Halldóri Ásgrímssyni utanríkisráðherra og fylgdarliði embættismanna, var gestur Þjóðmenningarhússins þann 5. október.
Guðríður Sigurðardóttir forstöðumaður Þjóðmenningarhúss tók á móti gestunum og Vésteinn Ólason forstöðumaður Stofnunar Árna Magnússonar veitti leiðsögn um sýninguna Handritin.

Ráðstefnugestir í Þjóðmenningarhúsinu

Október, 2003

Laugardaginn 4. október heimsóttu þátttakendur á ráðstefnu norrænna rithöfunda- og tónskáldasafna Þjóðmenningarhúsið. Að loknum hádegisverði í veitingastofu kynnti Guðríður Sigurðardóttir forstöðumaður gestunum samstarfsverkefnið Skáld mánaðarins og þýðingu þess fyrir Þjóðmenningarhúsið. Þáði hún bók að gjöf frá hópnum.
Að því búnu veitti Gísli Sigurðsson fræðimaður hjá Stofnun Árna Magnússonar ráðstefnugestunum leiðsögn um sýninguna Handritin.

Skemmtun í bókasal

September, 2003

Sunnudaginn 21. september var dagskrá í bókasal Þjóðmenningar-hússins, helguð Jóni Helgasyni, sem er skáld mánaðarins í september og fram til 7. október. Dagskráin var að mestu unnin í samvinnu Sólveigar dóttur Jóns og Þórunnar sonardóttur hans og sett fram í "kvöldvökustíl" með lestri og söng. Afkomendur Jóns lásu úr bréfum sem hann skrifaði fjölskyldunni á ýmsum tímum, allt frá því að börnin voru lítil.

Ljóð Jóns Helgasonar voru sungin af Skólakór Kársness undir stjórn Þórunnar Björnsdóttur og Kór Menntaskólans í Reykjavík undir stjórn Marteins H. Friðrikssonar. Auk þess söng Bergþór Pálsson einsöng og tvö ljóð voru sungin í almennum söng með þátttöku gestanna. Dagskráin var fjölsótt og gaf gestum nýja og persónulega sýn á skáldið, fræðimanninn og fjölskyldumanninn Jón Helgason.

Sýningarlok:
Landnám og Vínlandsferðir og Íslandsmynd í mótun - áfangar í kortagerð

September, 2003

Sýningarnar Landnám og Vínlandsferðir og Íslandsmynd í mótun - áfangar í kortagerð hafa runnið sitt skeið á enda innan veggja Þjóðmenningarhússins. Hlutar sýninganna verða sendir á sýningarstaði á landsbyggðinni.

Sýningin Landnám og Vínlandsferðir var opnuð vorið 2000 á rishæð Þjóðmenningarhússins þegar húsið var opnað eftir gagngerar breytingar. Sýningin var hluti af dagskrá Reykjavíkur menningarborgar Evrópu árið 2000 og styrkt af Landafundanefnd.

Sýningin Íslandsmynd í mótun - áfangar í kortagerð var opnuð 8. nóvember 2002 en hún var unnin í samvinnu Landsbókasafns Íslands - Háskólabókasafns, Landmælinga Íslands og Seðlabanka Íslands.

Vetrarstarf í Þjóðmenningarhúsi
Skáld mánaðarins hefur göngu sína á ný

September, 2003

Jón Helgason (1899-1986) er fyrsta Skáld mánaðarins í bókasal Þjóðmenningarhússins í vetur. Var sýning á verkum Jóns opnuð miðvikudaginn 10. september. Forstöðumaður Þjóðmenningarhússins Guðríður Sigurðardóttir rakti feril skáldsins, Ögmundur Helgason fostöðumaður handritadeildar Landsbókasafns Íslands - Háskólabókasafns sagði frá kynnum sínum af Jóni Helgasyni, Skúli Thorarensen kynnti efni Skólavefsins um Jón Helgason á heimasíðunni www.skolavefurinn.is og Ingibjörg Gísladóttir frá þjóðdeild Landsbókasafnsins gaf gestum yfirlit yfir sýninguna í bókasalnum. Þar eru til sýnis nokkur verk með ljóðum Jóns og þýðingum, og sýnishorn af störfum hans sem fræðimanns. Ljósmyndir frá lífi hans og starfi prýða sýninguna. Sýningin stendur til 7. október.

Sellóleikur í bókasal Þjóðmenningarhússins

September, 2003

Nemar í selló- og bassaleik frá Katalóníu á Spáni heimsóttu Þjóðmenningarhúsið 10. september ásamt tónlistarkennurum, foreldrum og tónskáldinu Snorra Birgissyni. Hópurinn lék þrjú verk í bókasalnum, þar af eitt eftir Snorra Birgisson, sem stjórnaði flutningnum.

Um nemendaskipti er að ræða og í tengslum við þau fer hópur íslenskra nema í hljóðfæraleik til Katalóníu og æfir með þarlendum listamönnum.

Menningarnótt í Reykjavík

Ágúst, 2003

Þjóðmenningarhúsið var þátttakandi í menningarnótt 16. ágúst. Húsið var opið frá morgni til kvölds og heimsótti fjöldi manns hinar fjölbreytilegu sýningar með sýningu stofnunar Árna Magnússonar, Handritin – saga handrita og hlutverk um aldir, í öndvegi.

Bókasalur Þjóðmenningarhússins fylltist í þrígang þegar Anna Pálína og Aðalsteinn Ásberg, ásamt þeim Gunnari Gunnarssyni píanóleikara og Gunnari Hrafnssyni bassaleikara, héldu sína rómuðu Stofutónleika þar. Þau hafa sem kunnugt er einstakt lag á að ná til breiðs aldurshóps í flutningi sínum á vísnalögum og ljóðum eins og tónleikar þeirra í Þjóðmenningarhúsinu báru fagurt vitni.

Dr. Philippe Busquin heimsótti Þjóðmenningarhúsið

14. ágúst, 2003

Dr. Philippe Busquin, yfirmaður vísinda- og tæknimála í framkvæmdastjórn Evrópusambandsins heimsótti Þjóðmenningarhúsið þann 14. ágúst ásamt Tómasi Inga Olrich menntamálaráðherra. Skoðaði dr. Busquin sýninguna Handritin undir leiðsögn Vésteins Ólasonar forstöðumanns Stofnunar Árna Magnússonar. A myndinni eru dr. Vésteinn Ólason forstöðumaður Stofnunar Árna Magnússonar og Guðríður Sigurðardóttir forstöðumaður Þjóðmenningarhússins ásamt dr. Philippe Busquin.

Ráðstefnugestir í Þjóðmenningarhúsi

Ágúst, 2003

Nokkrir gestafyrirlesarar á ráðstefnu Íslensku menntasamtakanna um menntun á 21. öldinni skoðuðu sýningar í Þjóðmenningarhúsinu mánudaginn 4. ágúst. Sýningar Þjóðmenningarhússins vöktu mikla athygli gestanna. Á myndinni með gestunum eru Vésteinn Ólason forstöðumaður Stofnunar Árna Magnússonar sem veitti gestum leiðsögn um sýningu stofnunarinnar Handritin og Guðríður Sigurðardóttir forstöðumaður Þjóðmenningarhússins. Neðst til hægri er aðalfyrirlesari ráðstefnunnar hinn heimsþekkti sálfræðingur dr. Howard Gardner prófessor við Harvard háskóla í Boston.

Forseti Þýskalands heimsækir Þjóðmenningarhúsið

Júlí, 2003

Forseti Þýskalands, dr. Johannes Rau og eiginkona hans, frú Christina Rau, komu í opinbera heimsókn til Íslands í boði forseta Íslands, Ólafs Ragnars Grímssonar, dagana 1. - 2. júlí. Liður í dagskrá heimsóknarinnar var heimsókn í Þjóðmenningarhúsið. Forsetahjónin skoðuðu Handritasýningu Stofnunar Árna Magnússonar undir leiðsögn dr. Vésteins Ólasonar forstöðumanns. Auk þess voru þeim sýndir þjóðbúningar frá Þjóðminjasafni Íslands. Í bókasal Þjóðmenningarshússin hlýddu forsetar Þýskalands og Íslands ásamt eiginkonum og fylgdarliði á fyrirlestur um notkun vetnis í orkuframleiðslu á vegum fyrirtækisins Nýorku.

Íslendingasögur á erlendum tungumálum

Júní, 2003

Bókasalur Þjóðmenningarhússins er helgaður ritmenningu Íslendinga. Í bókasalnum hefur nú verið sett upp sumarsýning sem ber yfirskriftina Íslendingasögur á erlendum málum. Sýningunni er ætlað að gefa gestum innsýn í þennan einstaka bókmenntaarf um leið og athygli þeirra er vakin á því að fjölmargar útgáfur Íslendingasagna eru til á erlendum málum.

Sumarsýningin er samvinnuverkefni Þjómenningarhúss og Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns sem setur upp sýninguna í bókasal Þjóðmenningarhúss.

Sumarsýningin stendur út ágústmánuð.